Viêm ruột thừa thành nghiêm trọng khi chẩn đoán nhầm

Viêm ruột thừa là bệnh dễ chẩn đoán nhưng cũng là bệnh rất dễ bỏ sót - Ảnh: THU HIẾN

Chính vì vậy nhiều người nhập viện khi ruột thừa đã vỡ, nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí đối mặt nguy cơ tử vong.

Việc nhận diện sớm viêm ruột thừa tại y tế cơ sở và cả ở người bệnh đóng vai trò đặc biệt quan trọng, giúp người bệnh được chuyển tuyến, điều trị kịp thời trước khi xảy ra biến chứng nguy hiểm.

Tử vong do chủ quan với viêm ruột thừa

Mới đây, Bệnh viện Nhân dân Gia Định TP.HCM đã tiếp nhận cụ ông N.T.K. (80 tuổi, Đồng Nai) bị biến chứng nặng dẫn đến tử vong do viêm ruột thừa. Trước đó, người bệnh nhập viện trong tình trạng viêm ruột thừa, diễn tiến thành áp xe ruột thừa, một biến chứng nặng do người bệnh chủ quan, phát hiện muộn.

Ban đầu, ông K. được điều trị và phẫu thuật tại bệnh viện tuyến dưới. Tuy nhiên sau mổ xuất hiện các biến chứng nên phải tiếp tục can thiệp phẫu thuật lần thứ hai. Dù vậy tình trạng nhiễm trùng vẫn không được kiểm soát hoàn toàn, bệnh nhân tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định.

Tại đây các bác sĩ buộc phải thực hiện thêm một cuộc phẫu thuật nữa nhằm xử lý ổ nhiễm trùng và các biến chứng còn tồn tại. Tuy nhiên do tuổi cao, thể trạng suy giảm và phải trải qua nhiều cuộc đại phẫu liên tiếp, sức chịu đựng của bệnh nhân không còn đủ để hồi phục. Sau nhiều lần can thiệp, cơ thể người bệnh dần suy kiệt. Cuối cùng bệnh nhân không thể vượt qua được.

Theo bác sĩ, nguyên nhân dẫn đến kết cục đáng tiếc này một phần do người bệnh chủ quan, không nghĩ đến viêm ruột thừa dẫn đến khi nhập viện bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Khi ruột thừa đã vỡ hoặc hình thành áp xe, nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật tăng cao, việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với một ca viêm ruột thừa được phát hiện sớm.

Trường hợp khác, nam bệnh nhân Q.A. (35 tuổi, TP.HCM) cũng nhập viện trong tình trạng nguy kịch vì thể viêm ruột thừa nhiễm trùng nhiễm độc hiếm gặp dù mới xuất hiện triệu chứng đau bụng vài ngày.

Trước đó, người bệnh được thăm khám tại một bệnh viện tuyến dưới và được nghĩ nhiều đến viêm ruột thừa. Tuy nhiên khi nhập viện, bệnh đã tiến triển quá nặng nên bệnh nhân nhanh chóng được chuyển lên tuyến trên để cấp cứu.

Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ đã đưa bệnh nhân vào phòng mổ khẩn cấp. Dù được phẫu thuật kịp thời, người bệnh vẫn phải nằm hồi sức tích cực hơn một tuần do đã rơi vào thể viêm ruột thừa nhiễm trùng nhiễm độc nặng.

Theo bác sĩ, đây là thể bệnh hiếm gặp nhưng diễn tiến cực kỳ nhanh. Vi khuẩn từ ổ viêm có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết, sau đó lan rộng khắp cơ thể và tấn công nhiều cơ quan quan trọng. Nếu không được phẫu thuật và hồi sức kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn.

Theo thống kê tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, mỗi năm bệnh viện thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật viêm ruột thừa.Viêm ruột thừa cấp nếu được phát hiện và điều trị sớm trước khi xuất hiện biến chứng, có tỉ lệ tử vong rất thấp, chỉ khoảng 0,1%.

Tuy nhiên khi bệnh tiến triển thành viêm phúc mạc do ruột thừa vỡ hoặc các biến chứng nặng khác, tỉ lệ tử vong có thể tăng lên khoảng 5%. Phần lớn bệnh nhân viêm ruột thừa cấp đến viện sớm, được chẩn đoán và phẫu thuật kịp thời đều hồi phục nhanh, thời gian nằm viện ngắn và ít gặp biến chứng. Những trường hợp đau bụng 3-5 ngày hay kéo dài một tuần mới nhập viện, ruột thừa đã vỡ trong bụng nhiều mủ gây ra tình trạng nhiễm khuẩn nặng.

Dễ chẩn đoán nhưng cũng là bệnh rất dễ bỏ sót

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Đỗ Thị Thu Phương - Phó khoa điều hành khoa ngoại tổng hợp Bệnh viện Nhân dân Gia Định (cơ sở 2) - cho biết viêm ruột thừa là bệnh cấp cứu ngoại khoa thường gặp nhất. Bệnh có biểu hiện rất đa dạng.

Có người mới đau một đến hai tiếng đã vào viện nhưng cũng có người đau cả tuần mới đi khám. Thông thường, bệnh nhân sẽ đau vùng bụng dưới bên phải, tuy nhiên cũng có trường hợp đau vùng trên rốn hoặc đau giữa bụng. Cơn đau thường âm ỉ, kéo dài và không tự hết.

Do biểu hiện chính là đau bụng nên nhiều người dễ nhầm với đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa. Không ít người tự mua thuốc uống, đến khi đau quá mới vào bệnh viện. Nếu được phát hiện khi ruột thừa chưa vỡ, phẫu thuật kịp thời bệnh nhân hồi phục rất nhanh. Ngược lại, khi ruột thừa đã vỡ, mủ lan trong ổ bụng bệnh nhân sẽ bị viêm phúc mạc, áp xe ổ bụng, nhiễm khuẩn huyết nguy cơ tử vong cao.

Viêm ruột thừa là bệnh dễ chẩn đoán nhưng cũng là bệnh rất dễ bỏ sót. Không chỉ ở bệnh viện tuyến dưới mà ngay cả các bệnh viện lớn cũng có thể bỏ sót nếu bác sĩ không nghĩ tới bệnh này.

Trước đây, siêu âm bụng là phương tiện đầu tay. Hiện nay CT bụng được sử dụng phổ biến hơn vì độ chính xác có thể đạt khoảng 80-90%. Siêu âm phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm người thực hiện, trong khi CT giúp đánh giá khách quan hơn. Tuy nhiên, CT không phải yếu tố quyết định duy nhất.

Thế nhưng chẩn đoán cuối cùng vẫn phải dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, thăm khám và hình ảnh học. Ngoài ra còn có MRI. Phương pháp này ít dùng cho người bình thường nhưng thường được chỉ định ở phụ nữ mang thai vì không sử dụng tia X như CT. Nhìn chung, siêu âm vẫn là phương tiện đầu tay. Nếu cần thiết bác sĩ sẽ chỉ định thêm CT hoặc MRI.

Bác sĩ Phương khuyến cáo đối với người dân khi có biểu hiện đau bụng, đặc biệt đau vùng bụng dưới bên phải kéo dài từ 4-6 giờ mà không giảm thì nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Không nên tự ý mua thuốc uống, nhất là kháng sinh, giảm đau. Thuốc có thể làm mờ triệu chứng khiến bệnh nhân chủ quan trong khi ruột thừa vẫn tiếp tục tiến triển và có thể vỡ bất cứ lúc nào.

Đối với cơ sở y tế, khi gặp bệnh nhân trẻ hoặc trung niên đau bụng bên phải thì viêm ruột thừa phải luôn nằm trong nhóm chẩn đoán cần được nghĩ đến đầu tiên. Cần thực hiện các xét nghiệm cần thiết để loại trừ hoặc xác định bệnh.