Vì sao nữ giới sống lành mạnh cũng mắc ung thư phổi?

Bệnh nhân nữ dù không có thói quen sử dụng thuốc lá cũng như hít phải khói thuốc lá thụ động cũng bị ung thư phổi - Ảnh: THU HIẾN

Điều gì đang khiến ung thư phổi ngày càng xuất hiện nhiều hơn ở nữ giới?

Nhận kết quả ung thư phổi khi không rõ nguyên nhân

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ vào giữa tháng 6 tại khu hóa trị khoa nội 2 (nội phổi) Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, nhiều bệnh nhân ung thư phổi lặng lẽ ngồi kín khu vực chờ đến lượt hóa trị. Điều đáng chú ý là bên cạnh các bệnh nhân nam, nhóm vốn được xem có nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi cao, thì nhiều bệnh nhân nữ cũng đang chờ điều trị.

Tám tháng trước, bà H.T.N.D. (58 tuổi) làm nông tại Đồng Nai đã phát hiện mắc ung thư phổi giai đoạn 4 sau nhiều tháng chủ quan vì nhầm lẫn triệu chứng với bệnh tim mạch và dạ dày. Trước đó bệnh nhân từng đi khám tổng quát và nhận kết quả hoàn toàn bình thường. Vợ chồng bà không ai hút thuốc.

Ban đầu các triệu chứng mệt mỏi, ho, ớn lạnh chỉ giống như cảm cúm thông thường. Sau đó bệnh nhân bắt đầu bị hụt hơi khi nói chuyện, đau ngực trái (nhưng lại lầm tưởng bị bệnh tim) và nóng rát cổ họng do ợ hơi. 

Thậm chí, khi ho ra máu bầm đen vẫn nghĩ mình bị xuất huyết do trào ngược dạ dày. Chỉ đến khi cơn đau trở nặng gây khó thở, bà đi khám mới bàng hoàng nhận chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn muộn, đã được tầm soát di căn não và xương. Bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng liệu pháp miễn dịch với phác đồ 10 toa (21 ngày/toa).

Tương tự bà N.H.T. (73 tuổi, Nghệ An) cũng bất ngờ khi nhận kết quả chẩn đoán ung thư tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM. Trước đó khoảng năm tháng, bà T. xuất hiện triệu chứng ho nhiều, gia đình không ai sử dụng thuốc lá.

Thấy bà T. thường xuyên ho, gia đình đã quyết định đưa bà đi chụp CT tầm soát ung thư phổi. May mắn do phát hiện sớm, bà được các bác sĩ chỉ định dùng thuốc điều trị ung thư nhắm trúng đích.

Coi chừng bụi mịn

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Tuấn Khôi - Trưởng khoa nội phụ khoa và phổi tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM - cho biết trong nhóm bệnh nhân nữ ung thư phổi đến bệnh viện điều trị khảo sát nhanh cho thấy có khoảng 96% chưa từng hút thuốc.

Tỉ lệ nữ mắc ung thư phổi trên 100.000 dân hiện nay cao hơn đáng kể so với khoảng 20 năm trước, có thể thấy số ca ung thư phổi ở nữ giới tại Việt Nam đang gia tăng. Xu hướng này khác với một số nước phương Tây như Mỹ, nơi tỉ lệ ung thư phổi ở phụ nữ đang giảm dần.

"Gần đây y khoa phát hiện có một số dạng ung thư phổi không liên quan đến hút thuốc. Dạng ung thư phổi này có đột biến EGFR, tái sắp xếp gene ALK và một số dạng biến đổi gene khác", bác sĩ Khôi nói.

Bác sĩ Khôi lý giải thêm về nguyên nhân, ô nhiễm môi trường sống và nhiễm khí radon là hai yếu tố nguy cơ thường gặp. Ô nhiễm môi trường sống đáng kể nhất là PM2.5, là tên gọi của những hạt bụi rất mịn. Bụi này góp phần chuyển những tế bào bình thường của phổi thành tế bào ung thư. Nhưng khác với khói thuốc lá, bụi mịn này chỉ biến các tế bào phổi có đột biến EGFR thành tế bào ung thư, do vậy bụi mịn chính là thủ phạm của những trường hợp ung thư phổi có đột biến EGFR.

Ngoài ra, khí radon là một khí không màu, không mùi được tạo ra từ chất phóng xạ uranium hiện diện với một hàm lượng ít trong đất đá, trong nước ngầm, trong không khí. Con người có thể hít phải khí radon, uống phải nguồn nước có chứa uranium. Tùy vùng địa lý, khí radon có thể nhiều hay ít.

Những nơi không khí bị tù đọng như hầm mỏ khí radon tích tụ với hàm lượng cao hơn. Trong tòa nhà, những vết nứt ở sàn và tường, những khoảng trống ở sàn nhà là nơi thoát của khí radon. Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ đánh giá khí radon là yếu tố tăng nguy cơ ung thư phổi hàng thứ hai sau thuốc lá.

Theo bác sĩ Nguyễn Thiện Nhân - chuyên khoa ung bướu Bệnh viện Nhân dân 115, triệu chứng ung thư phổi thường ho kéo dài, ho ra máu, đau tức ngực, khó thở và đặc biệt nổi hạch cổ hay thượng đòn. Nếu thấy các triệu chứng trên cần đi kiểm tra phổi ngay.

Các triệu chứng này cũng có khi là bệnh lành tính như lao phổi... Tuy nhiên các triệu chứng trên sẽ nhiều nguy cơ ung thư phổi hơn nếu bệnh nhân có thêm tiền căn hút thuốc lá.

Hiện nay phương pháp tầm soát được chấp nhận phát hiện ung thư phổi đó là kỹ thuật chụp CT liều xạ thấp. Đối tượng là những đối tượng nam hoặc nữ ở lứa tuổi từ 55-74, có tiền căn hút thuốc lá trên 30 năm hoặc bỏ thuốc nhưng thời gian bỏ thuốc dưới 15 năm thì cần đi tầm soát ung thư phổi.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo với phụ nữ, điều quan trọng là phải tránh khói thuốc thụ động càng xa càng tốt, vì bất kỳ hình thức tiếp xúc lâu dài nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe tổng thể. Với những ai có hút thuốc thì cần bỏ ngay thuốc lá và không bao giờ là quá muộn khi phải bỏ.