El Nino đã hình thành, Việt Nam đối mặt hạn hán và mưa lũ cực đoan

Khả năng mạnh ngang, thậm chí vượt đợt El Nino lịch sử

Thông tin tới báo chí ngày 17/6 về công tác phòng chống thiên tai, bà Đặng Thanh Mai, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn cho biết các mô hình dự báo trong nước và quốc tế đều nhận định El Nino gần như chắc chắn duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.

Đáng chú ý, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh hiện ở mức 60-65%, tương đương sự kiện năm 2015-2016 và có thể nằm trong nhóm những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950.

El Nino xuất hiện làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực. Ảnh: Đình Tuấn.

Theo bà Mai, nếu kịch bản này xảy ra, nền nhiệt trên cả nước sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C, thậm chí vượt từ 1-2 độ C vào những tháng cuối năm. Lượng mưa có thể thiếu hụt từ 25-50%, rõ rệt nhất tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

"Hệ quả là nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn sẽ gia tăng tại nhiều khu vực", bà Mai nhấn mạnh.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia thông tin thêm, đến nay hầu hết các trung tâm khí tượng lớn trên thế giới đều đã xác nhận El Nino hình thành. Tại Việt Nam, bản tin khí hậu mùa công bố ngày 15/6 cũng chính thức ghi nhận sự xuất hiện của hiện tượng này.

Theo ông Khiêm, xác suất El Nino đạt cường độ mạnh đang tăng nhanh. Nếu trong dự báo tháng 4, khả năng xuất hiện El Nino mạnh chỉ ở mức khoảng 20% thì đến tháng 5 đã tăng lên 57% và trong bản cập nhật tháng 6 đạt khoảng 65-66%.

"Xu thế hiện nay cho thấy khả năng rất lớn El Nino sẽ đạt cường độ tương đương giai đoạn 2015-2016, thậm chí không loại trừ khả năng mạnh hơn", ông Khiêm nhận định.

Giai đoạn 2015-2016 từng ghi nhận các đợt nắng nóng kéo dài, hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn lịch sử tại nhiều địa phương, đặc biệt ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

Mưa ít nhưng vẫn có thể xuất hiện thiên tai cực đoan

Theo dự báo, lượng mưa trong mùa mưa năm nay tại Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ sẽ thấp hơn trung bình nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trong khi đó, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá là những khu vực chịu tác động rõ nét nhất của El Nino với nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn cao hơn bình thường.

Ông Mai Văn Khiêm cho biết kinh nghiệm từ đợt El Nino 2019-2020 cho thấy việc cảnh báo sớm và điều chỉnh kế hoạch sản xuất có thể giúp giảm đáng kể thiệt hại. Nhiều địa phương khi đó đã chủ động thay đổi lịch thời vụ, bố trí sớm các vụ sản xuất để tránh cao điểm hạn mặn.

Tại Tây Nguyên, mùa khô 2026-2027 được dự báo khô hạn hơn bình thường, lượng mưa giảm và kết thúc sớm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các loại cây công nghiệp chủ lực như cà phê, hồ tiêu. Vì vậy, các địa phương cần sớm xây dựng phương án tích trữ nguồn nước, bảo đảm nhu cầu sản xuất và sinh hoạt trong mùa khô tới.

Một điểm đáng lưu ý là El Nino thường khiến số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông giảm so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc nguy cơ thiên tai giảm đi.

Trong các năm El Nino vẫn có thể xuất hiện những cơn bão rất mạnh gây thiệt hại lớn. Cùng với đó là các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất.

Ông Khiêm cũng lưu ý, dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm nhưng vẫn có khả năng xuất hiện các trận mưa cực đoan trong thời gian ngắn, gây ngập úng đô thị, lũ lớn trên các hệ thống sông hoặc sạt lở đất tại khu vực miền núi.

"Không thể chủ quan trước nguy cơ thiên tai chỉ vì số lượng bão hoặc lượng mưa trung bình giảm. Các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn có thể xuất hiện và gây thiệt hại nghiêm trọng", ông Khiêm nhấn mạnh.