Hành trình cai nghiện game, mạng xã hội đầy khó khăn - Kỳ 3: Cai nghiện hay gây nghiện cho trẻ?

Người lớn trong nhiều gia đình để mặc trẻ cùng xem điện thoại - Ảnh: AI

Gia đình là kén bao bọc trẻ

Bác sĩ Nguyễn Thành Long - Viện sức khỏe tâm thần Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội - khẳng định: "Nghiện game, mạng xã hội rất dễ tái lại nếu không có môi trường lành mạnh cho trẻ. Trong đó gia đình có vai trò chính yếu trong việc giúp trẻ thoát khỏi lệ thuộc điện thoại".

Nhưng lời khuyên tốt hơn của ông là: "Đừng để trẻ tiếp xúc với điện thoại quá sớm, đừng để đến mức con nghiện là cách bảo vệ trẻ tốt nhất". Theo bác sĩ Long, trong quy định sức khỏe y tế, thời gian sử dụng điện thoại của người lớn không quá hai giờ mỗi ngày, trẻ em càng cần phải được hạn chế tối đa.

Với lối sống thời công nghệ số hiện nay, mỗi thành viên lớn tuổi trong gia đình đều sở hữu một điện thoại thông minh. Tuy nhiên không phải ai cũng quản lý không gian và thời gian sử dụng tốt nhất cho con trẻ và chính bản thân mình.

Không hiếm cảnh người ta bắt gặp ông bố bà mẹ trẻ nằm trên giường ôm điện thoại ngoảnh mặt hai hướng, đứa nhỏ nằm ở giữa bi bô ôm đồ chơi. Một cảnh khác, bố mẹ nằm lướt điện thoại, con nhỏ 3, 4 tuổi nằm cũng ghé mắt xem cùng.

Ông Trần Văn Chương - một cán bộ về hưu ở phường Hà Đông, Hà Nội - buồn rầu về việc trẻ em bây giờ ôm điện thoại nhiều hơn ôm sách vở: "Nhà tôi có ba đứa cháu, đứa lớn học đại học, hai đứa nhỏ học cấp III và cấp II. 

Bố mẹ chúng sắm cho mỗi đứa một cái điện thoại, bảo để liên lạc và làm bài tập cô giáo gửi. Học hành thì tôi không quản lý nhưng thấy chúng cứ về nhà là ôm điện thoại chơi game, lướt mạng cả ngày không rời".

Gia đình ông Chương có một kệ sách nhưng chỉ một mình ông đọc, từ khi có điện thoại không đứa cháu nào chịu đọc sách. Con trai ông đi làm xa, về nhà rảnh cũng ôm điện thoại chơi game, chẳng mấy khi trò chuyện với con cái. Con dâu thì bán hàng online, cả ngày làm việc trên điện thoại, tối đến ăn cơm xong lại vào giường nhắn tin, gọi điện.

"Tôi đã nhắc nhở bố mẹ các cháu nhiều lần, chúng chẳng thay đổi gì cả, chúng cũng lướt mạng suốt ngày. Tôi lo cho hai đứa nhỏ không thi nổi vào đại học" - ông Chương lắc đầu, thở dài.

Ông kể thêm về hàng xóm của mình cũng là hai cặp vợ chồng trẻ. Mỗi nhà có một cậu con trai sát tuổi nhau, đều đang học cấp II và mỗi đứa có một chiếc điện thoại. Bố mẹ chúng đều bận rộn, một đôi thì đi bán hàng lưu động quanh vùng, một đôi thì đi làm thuê trong TP.

Bố mẹ đóng cửa đi cả ngày, hai đứa nhỏ đi học buổi sáng về, buổi chiều ở nhà rủ nhau chơi điện thoại. Chúng không cần ngủ trưa, la cà hết góc này đến góc khác xem điện thoại không chán. Ông Chương kể: "Có lần tôi hỏi chúng công thức toán đơn giản nhất mà chúng đã học năm trước nhưng chẳng đứa nào thuộc bài".

Chị Nguyễn Lan Hương - sống trong căn chung cư tại Cầu Giấy, Hà Nội - là người mẹ bận rộn nhưng đã tách được con ra khỏi điện thoại. Gia đình có hai con gái đang học cấp I và cấp II. Chị cũng bán hàng online và liên tục phải dùng điện thoại.

Để con không đòi điện thoại chơi, chị Hương đã dùng biện pháp cứng rắn: "Ban đầu các cháu cũng đòi xem, tôi cũng phải nhắc nhở nhiều lần đấy. Tới lần phạt nặng, bắt đứng góc nhà cả tiếng, bạn bè đi chơi cháu cũng không được đi.

Về sau cháu lớn hiểu chuyện, tôi giải thích để cháu không lướt mạng mà chỉ được dùng khi học trực tuyến". Theo chị Hương, người lớn phải kiên quyết và làm gương mới bảo vệ được con khỏi điện thoại.

Học viên trường nghề ngủ gục trên bàn học. Không ít bạn trong đó thức khuya để chơi game và sa đà mạng xã hội - Ảnh: TÂM LÊ

Loạn app trường học

Chúng tôi hỏi chị Nguyễn Lan Hương nhà trường phối hợp với phụ huynh như thế nào để giáo dục học sinh về tác hại của game, mạng xã hội? Chị Hương bày tỏ: "Không có văn bản nào nhà trường nhắc nhở, buổi họp phụ huynh cũng không nhắc đến. Thay vào đó có rất nhiều app phải tải về điện thoại, như lịch học, đóng học phí, thông tin giáo dục... Rồi bài tập thầy cô thường xuyên giao về máy điện thoại, làm sao các cháu không dùng điện thoại được?".

Anh Phan Văn Thịnh ở phường Hoàng Mai, Hà Nội có con trai đang học cấp III cũng đầy lo lắng nói: "Ngoài các app tải về máy, các con buộc phải mua một chiếc điện thoại thông minh để học và làm bài tập trắc nghiệm. Theo tôi những môn này thầy cô vẫn có thể dạy trên phòng máy tính của nhà trường là đủ. Ở lứa tuổi con trai của tôi, cháu nào cũng muốn chơi game trên điện thoại. Con gái thì xem TikTok, lướt mạng xã hội".

Trong quy định ban hành, anh Thịnh được biết chỉ mới cấm học sinh mang điện thoại vào lớp. Còn về một số môn học, thầy cô vẫn được phép dạy trên điện thoại và yêu cầu học sinh chỉ dùng điện thoại cho việc học tập. Để bảo vệ trẻ, anh Thịnh cho rằng cần hạn chế tối đa việc dùng điện thoại vào trường học.

Nằm trong khu dân cư đông đúc, phần lớn là người lao động vùng ven đô, Trường PTTH Khương Đình có 2.000 học sinh mỗi khóa. Công tác phòng chống tác hại của game, mạng xã hội đã được nhà trường quan tâm.

Bà Đinh Ngọc Anh - Phó hiệu trưởng phụ trách công tác học sinh của trường - nhận định: "Đúng là trong những năm gần đây học sinh sử dụng điện thoại chơi game, lướt mạng xã hội tăng đáng kể. Học sinh nam vẫn là mê game, còn nữ thì tham gia các hội nhóm mạng xã hội.

Nhà trường từng mời chuyên gia hoặc phối hợp với Đoàn thanh niên tổ chức diễn đàn để phổ biến kiến thức cho các em học sinh. Chúng tôi sẽ tổ chức nhiều hơn những buổi như vậy, hiện nay mới thực hiện nghiêm quy định mang điện thoại vào lớp".

Thầy Đinh Viết Thịnh, chủ nhiệm lớp 10A1, cho biết có tình trạng học sinh ngủ trên lớp vì chơi game quá khuya. "Khi phát hiện học sinh nào ngủ trong lớp chúng tôi sẽ liên lạc ngay với phụ huynh để biết nguyên nhân, chấn chỉnh".

Thầy Thịnh từng bỏ thời gian, tìm hiểu xem học trò vì sao mê game. Đó là vì điện thoại thông minh có ở mọi nhà, giá rẻ. Các nhà làm game tạo ra những loại game hấp dẫn như đối kháng, liên quân, bóng đá.

"Cái nguy hiểm nhất, bên kinh doanh game họ cài quảng cáo về cá cựợc, mua dụng cụ, phụ kiện, phần thưởng vừa hấp dẫn vừa khiến người chơi mất tiền, vì thế việc quản lý học sinh chơi game không dễ.

Đặc biệt, không còn giám sát hằng ngày của phụ huynh, sinh viên đại học, cao đẳng, học viên trường nghề càng dễ dàng rơi vào thế giới game và mạng xã hội. "Sinh viên đại học còn lo học, nếu không sẽ không thể lên lớp. Đối với học viên trường nghề, không ít em đã học lực yếu lại sẵn tính ham chơi, bất cần đời nên rất nhiều em mê game hơn mê học" - cô giáo Hoàng Thu Yến, giáo viên một trường cao đẳng nghề ở Hải Phòng, bức xúc.

Mỗi ngày cô Yến phải chứng kiến cảnh những đứa trẻ nằm bẹp trên bàn ngủ trong giờ học, thậm chí giấu điện thoại lén chơi game. Mặc dù nhà trường đã có quy định cấm nhưng khi giáo viên nhắc nhở, những học viên này luôn chối bay biến.

Điều khiến cô Yến buồn hơn, khi trao đổi với phụ huynh cô chỉ nhận được phản hồi, đại loại: "Con tôi ở nhà rất ngoan, có chơi game nhiều đâu" hoặc "Trách nhiệm của thầy cô là phải dạy các cháu cho tốt". Cô Yến đã đề xuất nhà trường ra quy chế chặt chẽ hơn nữa để tách các em khỏi điện thoại bởi vì: "Tôi thấy tiếc cho tương lai của các bạn trẻ này".

-----------------

>> Kỳ tới: Điện thoại - công cụ giá rẻ cho các trò chơi dễ nghiện