Hệ lụy khó lường từ việc mang thai hộ vì mục đích thương mại

Nhiều đường dây tổ chức mang thai hộ bị triệt phá

Mới đây, cơ quan CSĐT Công an Tp.HCM đã triệt phá một đường dây mang thai hộ vì mục đích thương mại xuyên quốc gia, qua đó khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với các bị can, gồm: Hồ Thanh Huyền (38 tuổi); Nguyễn Trúc Giang (41 tuổi, chồng Huyền; cùng quê Đồng Tháp); Nguyễn Thị Ngát (36 tuổi, ngụ Tp.Hà Nội); Nguyễn Thị Nương (31 tuổi) và Nguyễn Thị Thắm (41 tuổi, cùng quê tỉnh An Giang) đề điều tra về hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại.

Hiện Công an Tp.HCM cũng đang truy tìm đối tượng Vũ Thị Thu Ba (được xem là chủ mưu, 39 tuổi, ngụ Tp.Đồng Nai) và Phan Thị Minh Thư (35 tuổi, quê tỉnh Đồng Tháp).

Nhiều đối tượng tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại bị đưa ra xét xử (trong ảnh là Huỳnh Phương Thảo và đồng phạm bị TAND Tp.HCM đưa ra xét xử hồi tháng 3 vừa qua).

Theo cơ quan điều tra, đường dây này hoạt động kín kẻ và cảnh giác. Từ tháng 3/2025 cho đến khi bị triệt phá, Huyền và Giang đã tham gia 7 vụ tổ chức mang thai hộ (MTH) vì mục đích thương mại. Tổng số tiền hưởng lợi của hai vợ chồng này được xác định khoảng 300 triệu đồng.

Mở rộng điều tra, công an đã làm việc với khoảng 20 phụ nữ từng tham gia MTH trong đường dây. Kết quả cho thấy sau khi sinh con và giao trẻ sơ sinh thành công, mỗi phụ nữ được nhận từ 300 - 330 triệu đồng. Trường hợp mang song thai được nhận thêm 70 triệu đồng.

Đáng chú ý, nhiều người sau khi MTH và sinh xong đã chuyển sang giới thiệu thêm phụ nữ khác vào đường dây để hưởng hoa hồng, hình thành mạng lưới tuyển chọn, dẫn dắt nhiều tầng.

Bước đầu đối tượng Huyền khai làm việc cho một phụ nữ tên Vũ Thị Thu Ba (đang lẩn trốn tại Thái Lan). Số vụ việc mà đường dây này đã môi giới có thể lên đến hàng trăm vụ, số tiền giao dịch đặc biệt lớn.

Khi Thu Ba tìm được khách hàng có nhu cầu thuê MTH sẽ liên hệ với Huyền để tìm phụ nữ, thuê nơi lưu trú, quản lý sinh hoạt và chuẩn bị các thủ tục đưa sang Thái Lan cấy phôi.

Sau khi cấy phôi thành công, các phụ nữ được đưa trở lại Việt Nam dưỡng thai. Khi sản phụ sinh con, Huyền nhận chỉ đạo từ Thu Ba, đưa đứa trẻ đến điểm giao nhận.

Vụ án nói trên không phải là vụ duy nhất đến nay bị triệt phá. Trước đó Công an Tp.HCM cũng đã triệt phá thành công một vụ tổ chức MTH vì mục đích thương mại khác, qua đó khởi tố đối với Huỳnh Phương Thảo (30 tuổi), Nguyễn Thị Ngọc Diễm, Nguyễn Thị Nội, Nguyễn Thị Yến (cùng 38 tuổi, ngụ Tp.HCM) và Phạm Thị Ngọc Sương (34 tuổi). Vụ án này đã được TAND Tp.HCM đưa ra xét xử vào tháng 3/2026 vừa qua, nhưng sau đó quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung.

Một vụ án khác, vào khoảng giữa tháng 7/2025, Cục Cảnh sát Hình sự (Bộ Công an) phối hợp với công an nhiều địa phương triệu tập Quách Thị Thương (quê Lâm Đồng), Phạm Thị Hoài Thu, Phùng Thị Nương, Nguyễn Thị Hằng (cùng trú Hà Nội), Nguyễn Thị Thu Trang (quê Ninh Bình), Lò Thị Thanh (tuổi từ 29 đến 40, ở tỉnh Sơn La) và nhiều đối tượng khác đến làm việc.

Những đối tượng trên khai được một đối tượng tên Wang (chưa rõ lai lịch) kết bạn, làm quen và đề nghị tìm phụ nữ người Việt Nam, dưới 35 tuổi, có sức khoẻ tốt để mang thai hộ.

Làm việc với cơ quan công an, Thương cho biết đã tham gia và tổ chức trót lọt khoảng 60 ca mang thai hộ, hưởng lợi 575 triệu đồng. Với Thu, con số là khoảng 40 ca mang thai hộ, hưởng lợi 345 triệu đồng.

Ban chuyên án giải cứu thành công, an toàn đối 11 cháu bé (từ 9 ngày tuổi đến 3 tháng tuổi) và gửi các bé tại Ngôi Nhà Bình Yên thuộc Trung tâm phụ nữ và phát triển, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam để được theo dõi, chăm sóc.

Rủi ro và những hệ lụy khó lường

Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS-TS Trương Văn Vỹ - chuyên gia về xã hội học tội phạm, Đại học Quốc gia Tp.HCM cho biết, mang thai hộ vì mục đích thương mại không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là một hiện tượng xã hội phản ánh sâu sắc sự bất bình đẳng, xung đột giai cấp và sự thương mại hóa cơ thể con người.

Mang thai hộ vì mục đích thương mại tạo ra một thị trường nơi người giàu dùng tiền để mua dịch vụ, còn người nghèo (đặc biệt là phụ nữ ở các vùng kinh tế khó khăn) phải dùng cơ thể làm hàng hóa. Sự chênh lệch giàu nghèo sâu sắc buộc người phụ nữ phải chấp nhận các rủi ro sức khỏe, tâm lý để đổi lấy tài chính, biến họ thành đối tượng bị tổn thương và bị khai thác trong chuỗi cung ứng này, dẫn đến sự bất bình đẳng xã hội.

Đối với đưa trẻ được sinh ra từ các giao dịch thương mại có nguy cơ bị coi là một "hàng hóa" được định giá, dẫn đến những tổn thương tâm lý và khủng hoảng danh tính sau này.

Khi nhu cầu cao gặp nguồn cung bị cấm đoán, thị trường ngầm sẽ hình thành mạng lưới môi giới bất hợp pháp. Không loại trừ việc các đường dây tội phạm có tổ chức thường đứng ra thiết lập các cơ sở y tế chui, làm giả giấy tờ (giấy chứng sinh, hồ sơ nhận con) để hợp thức hóa giao dịch.

Cũng theo ông Vỹ, tội phạm liên quan đến mang thai hộ vì mục đích thương mại rất khó phát hiện vì có sự đồng thuận giả tạo giữa các bên (người thuê, người mang thai hộ và bên môi giới). Tất cả đều giữ bí mật để đạt mục đích riêng.

Tuy nhiên trên thực tế, có những trường hợp nhiều phụ nữ tham gia đường dây mang thai hộ vì mục đích thương mại không xuất phát từ động cơ ác ý, mà từ áp lực kinh tế cùng cực nên họ chọn phương thức phi pháp (mang thai thuê) để đạt được mục tiêu tài chính mà xã hội kỳ vọng.

Do đó, để phòng ngừa loại tội phạm này, theo ông Vỹ là cần triển khai nhiều biện pháp phòng ngừa như: Phát triển kinh tế đồng đều; xóa đói giảm nghèo bền vững; nâng cao chất lượng giáo dục; xây dựng lối sống lành mạnh.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cần tuyên truyền pháp luật rộng rãi, quản lý các đối tượng có tiền án hoặc mở các đợt cao điểm tấn công tội phạm liên quan mang thai hộ vì mục đích thương mại.

Biện pháp cao hơn, theo ông Vỹ là cần giáo dục người có hành vi lệch chuẩn; răn đe trực tiếp người có nguy cơ và hỗ trợ các đối tượng phạm tội tái hòa nhập cộng đồng, song song với việc giám sát người đang chấp hành án tù treo hoặc cách ly các đối tượng nguy hiểm, có nguy cơ phạm tội.

Cùng quan điểm, Luật sư Đặng Đức Trí – Giám đốc hãng luật Roma cho rằng, mang thai hộ vì mục đích thương mại là một vấn đề phức tạp, đan xen giữa tiến bộ y học, phạm trù đạo đức và quyền con người.

"Việc trả tiền để mang thai biến tử cung của phụ nữ và đứa trẻ thành một loại "hàng hóa" hoặc dịch vụ có thể mua bán. Lúc này, mối liên kết thiêng liêng giữa người mẹ và thai nhi bị cắt đứt bằng một bản hợp đồng kinh tế. Trẻ em sinh ra có nguy cơ bị coi là một "sản phẩm" được đặt hàng theo yêu cầu, làm giảm đi phẩm giá tự nhiên của một con người" luật sư Trí nhận định.

Đáng báo động hơn, nếu đứa trẻ sinh ra không may bị dị tật, khuyết tật hoặc không đạt "tiêu chuẩn" mong muốn, cả người thuê và người mang thai hộ có thể đùn đẩy trách nhiệm, khiến trẻ bị bỏ rơi.

Do những hệ lụy nặng nề về đạo đức và quyền trẻ em, đa số các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam nghiêm cấm hoàn toàn mang thai hộ vì mục đích thương mại.

Đối với hình thức mang thai hộ vì mục đích thương mại, hình thức này bị cấm triệt để theo Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em, ngăn chặn việc biến cơ thể con người và trẻ sơ sinh thành hàng hóa, đồng thời phòng ngừa các hệ lụy phức tạp về mặt đạo đức và xã hội.

Những đối tượng tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 187 Bộ Luật Hình sự về tội Tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, với các chế tài nghiêm khắc.

Cụ thể, người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Còn đối với các trường hợp khác như: Phạm tội đối với 02 người trở lên; phạm tội từ 02 lần trở lên; lợi dụng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức để phạm tội hoặc tái phạm nguy hiểm thì người phạm tội đối diện với mức phạt tù từ 1 – 5 năm tù.

Luật sư Trí nhấn mạnh, mang thai hộ vì mục đích thương mại không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức truyền thống mà còn là hành vi vi phạm pháp luật bị trừng trị nghiêm khắc tại Việt Nam. Do đó, người dân cần tuân thủ các quy định pháp luật và cách chuẩn mực xã hội chung, không chỉ để tránh việc phải trả giá theo quy định của pháp luật hình sự, mà còn bảo vệ phẩm giá của người phụ nữ và bảo vệ các quyền cơ bản của trẻ em.