Từ cầu đi bộ ngàn tỉ, TP.HCM khai thông hình thức tài trợ BT không yêu cầu thanh toán

Phối cảnh công trình cầu đi bộ qua sông Sài Gòn do Nutifood tài trợ bằng hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán - Ảnh: P.C

Sau khi Tuổi Trẻ Online thông tin "Doanh nghiệp tài trợ xây công trình để đời", nhiều bạn đọc quan tâm đối với pháp lý hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán đang được nhiều doanh nghiệp dựa vào đó tài trợ cho thành phố các công trình dấu ấn, biểu tượng và để người dân được thụ hưởng.

Tháo gỡ cơ chế tài trợ từ dự án cầu đi bộ

Trong số các công trình BT không yêu cầu thanh toán, nổi bật nhất là cầu đi bộ qua sông Sài Gòn - biểu tượng mới của TP.HCM đang dần thành hình, dự kiến khánh thành dịp 2-9.

Để tiếp nhận tài trợ và triển khai công trình 1.000 tỉ đồng này, thành phố đã trải qua một quá trình dài tháo gỡ cơ chế, hoàn thiện quy định pháp luật - tạo điều kiện để doanh nghiệp bỏ tiền của, công sức tài trợ cho TP.HCM.

Tháng 11-2023, sau khi Nutifood đề xuất tài trợ xây cầu, UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành liên quan xây dựng quy trình tiếp nhận công trình từ nguồn tài trợ - do các luật về đầu tư liên quan còn thiếu quy định phù hợp.

Từ thực tiễn đó, TP chủ động giao Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng) tham mưu với UBND thành phố xây dựng khung pháp lý 4 bước (công văn số 1169/UBND ngày 9-3-2024), sau này được luật hóa thành hình thức "BT không yêu cầu thanh toán".

Nhân kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30-4-2026), UBND TP.HCM khởi công cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM - một công trình quy mô lớn, có ý nghĩa quan trọng, cũng thực hiện theo hình thức BT không yêu cầu thanh toán.

Từ vướng mắc ban đầu của dự án cầu đi bộ do Nutifood tài trợ, cơ chế BT không yêu cầu thanh toán đã nhanh chóng lan rộng, thu hút thêm nhiều doanh nghiệp đóng góp công trình có dấu ấn cho thành phố.

Điển hình là dự án cải tạo Bảo tàng Hồ Chí Minh và công viên số 1 Lý Thái Tổ do Sun Group tài trợ; mới đây, Bcons cũng đề xuất tài trợ xây dựng Cung thiếu nhi thành phố theo hình thức này.

Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh do Tập đoàn Sun Group tài trợ sẽ thực hiện với hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Minh bạch chi phí, quyết toán thuế

Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp lớn muốn tặng cho thành phố những công trình mang dấu ấn công nghệ và trí lực, việc bổ sung kịp thời hình thức BT không yêu cầu thanh toán là rất cần thiết.

Một doanh nghiệp "mạnh thường quân" tại TP.HCM chia sẻ với Tuổi Trẻ Online: trước đây khi tài trợ kinh phí sửa chữa, duy tu hay làm công trình mỹ quan, doanh nghiệp chỉ cần được thành phố chấp thuận chủ trương là bắt tay vào làm.

"Chúng tôi làm bằng tấm lòng, mong đóng góp một phần cho cộng đồng. Nhưng kinh phí bỏ ra lại gặp khó khi hạch toán chi phí, quyết toán thuế. Cách tài trợ kiểu bỏ tiền túi chỉ phù hợp với chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH một thành viên.

Với công ty cổ phần hay tập đoàn, mọi khoản chi phải được hạch toán chặt chẽ, không thể do một cá nhân tự quyết. Nhất là với các công trình giá trị lớn, càng cần cơ sở pháp lý rõ ràng. Tôi tin rằng với quy định pháp luật hoàn thiện hơn như hiện nay, sẽ có nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tài trợ những công trình để đời cho thành phố", vị này nói.

Luật sư Nguyễn Hải Long (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định bản chất của hình thức BT không yêu cầu thanh toán là hoạt động tài trợ, và đã tạo ra cơ sở pháp lý minh bạch cho việc triển khai.

"Trước đây, doanh nghiệp tài trợ cho thành phố thường không hạch toán chính thức khoản này vào chi phí doanh nghiệp, mà phải xử lý linh hoạt qua các hạng mục đầu tư, kinh doanh khác - tiềm ẩn nhiều rủi ro khi đối diện với thanh tra, kiểm toán. Nay với hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán, doanh nghiệp có cơ sở hạch toán khoản tài trợ vào tổng chi phí kinh doanh, quyết toán thuế minh bạch", ông Long nói.

Công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ do Tập đoàn Sun Group tài trợ - Ảnh: QUANG ĐỊNH