Bộ Y tế sẽ giám sát phòng, chống bệnh truyền nhiễm trên cả mạng xã hội

Lực lượng chức năng kiểm soát dịch COVID-19 - Ảnh minh họa: TTO

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 15 quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó thiết lập hệ thống giám sát phòng bệnh quy mô toàn quốc, từ bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần đến dinh dưỡng và thương tích tại cộng đồng.

Thông tư gồm 8 chương, 67 điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 với các quy định về giám sát dịch bệnh, khai báo và báo cáo y tế dự phòng. Theo đó, Bộ Y tế sẽ tăng cường giám sát, tăng cường cảnh báo sớm dịch bệnh và đẩy mạnh số hóa dữ liệu phòng bệnh trên toàn quốc.

Giám sát dịch bệnh từ bệnh viện đến mạng xã hội

Theo thông tư, hệ thống giám sát trong phòng bệnh sẽ không chỉ dựa vào báo cáo từ cơ sở y tế như trước mà triển khai đồng thời 3 loại hình giám sát gồm: giám sát dựa vào chỉ số; giám sát trọng điểm; giám sát dựa vào sự kiện.

Trong đó, với giám sát dựa vào sự kiện, ngành y tế sẽ thu thập, sàng lọc và xác minh thông tin dịch bệnh từ cộng đồng, mạng xã hội, phương tiện truyền thông, cửa khẩu, trường học, cơ sở khám chữa bệnh và cả ngành nông nghiệp.

Các dấu hiệu bất thường như chùm ca bệnh chưa rõ nguyên nhân, số ca tăng đột biến, nhân viên y tế mắc bệnh hàng loạt hay dịch bệnh trên động vật đều có thể trở thành tín hiệu cảnh báo sớm.

Thông tin có thể được tiếp nhận từ người dân, nhân viên y tế thôn bản, cơ sở y tế hoặc các cơ quan, tổ chức liên quan. Trạm y tế xã và trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh sẽ là đầu mối tiếp nhận, xác minh ban đầu.

Giám sát bệnh lây nhiễm, dinh dưỡng, tâm thần

Theo thông tư, Bộ Y tế hướng dẫn giám sát từ dịch bệnh, bệnh không lây nhiễm, dinh dưỡng đến sức khỏe tâm thần.

Cụ thể, đối với bệnh không lây nhiễm, hệ thống giám sát sẽ theo dõi người mắc bệnh; người tử vong; người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống rượu bia, dinh dưỡng không hợp lý, ít vận động, tăng huyết áp, béo phì, đường huyết cao...

Điều tra quốc gia về các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm sẽ được thực hiện định kỳ 5 năm/lần.

Tương tự, lĩnh vực rối loạn tâm thần cũng được đưa vào hệ thống giám sát thường xuyên và điều tra định kỳ. Dữ liệu theo dõi bao gồm nguy cơ mắc bệnh, kết quả sàng lọc, chẩn đoán, điều trị và quản lý tại cộng đồng.

Hệ thống giám sát dinh dưỡng trong phòng bệnh, đặc biệt với trẻ dưới 5 tuổi. 

Các chỉ số như cân nặng, chiều cao, thấp còi, gầy còm, béo phì, thiếu vi chất dinh dưỡng sẽ được theo dõi định kỳ. Điều tra tình trạng dinh dưỡng trẻ dưới 5 tuổi sẽ thực hiện hằng năm.

Ngoài ra, thương tích cộng đồng như tai nạn giao thông, đuối nước, tai nạn sinh hoạt… được đưa vào diện giám sát. Đồng thời theo dõi các yếu tố nguy cơ tại trường học, khu vui chơi, ao hồ, đường giao thông và địa điểm công cộng nhằm phục vụ dự phòng sớm.

Bộ Y tế cũng quy định trạm y tế xã, phường sẽ là đầu mối tiếp nhận thông tin từ cộng đồng; xác minh ca bệnh; cảnh báo dịch; điều tra ổ dịch; báo cáo và công bố thông tin dịch bệnh tại địa phương.

Trong vòng 24 giờ kể từ khi xác định có dịch bệnh trên địa bàn, giám đốc trạm y tế xã phải ban hành thông tin dịch bệnh và báo cáo cho chính quyền địa phương, CDC tỉnh cùng các lực lượng liên quan.

Bộ Y tế yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, giáo dục, nông nghiệp - môi trường và các đơn vị liên quan trong chia sẻ dữ liệu, điều tra ổ dịch, nghiên cứu và truyền thông phòng bệnh.

Đồng thời, các đơn vị sẽ xây dựng Hệ thống thông tin giám sát trong phòng bệnh dùng chung toàn quốc. Hệ thống này có chức năng tiếp nhận, cập nhật, quản lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu liên quan đến: bệnh truyền nhiễm; bệnh không lây nhiễm; rối loạn tâm thần; dinh dưỡng; thương tích cộng đồng.

Các cơ sở y tế, cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở xét nghiệm và đơn vị liên quan sẽ phải cập nhật dữ liệu thường xuyên, bảo đảm tính chính xác và kịp thời.

Bộ Y tế cũng yêu cầu việc quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Chậm nhất đến ngày 1-1-2030, toàn bộ báo cáo giám sát bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng và thương tích cộng đồng phải thực hiện trên hệ thống điện tử này.