Vụ gần 3.000 tấn mì tươi chứa hóa chất: Biết rõ chất cấm nhưng vẫn làm vì hám lợi

Mì chứa hàn the, natri silicat bị thu giữ - Ảnh: PHI NHỰT

Xoay quanh chuyên án này, thượng tá NGUYỄN THÀNH DANH - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM - đã có những chia sẻ giải mã, vén màn bí ẩn. "Các bị can đều biết và nhận thức được việc sử dụng hàn the và natri silicat để sản xuất mì tươi là vi phạm pháp luật, gây hại đến sức khỏe người tiêu dùng. 

Tuy nhiên, vì lợi nhuận và vì muốn bán được nhiều sản phẩm, cũng như để sản phẩm giữ được lâu, không phải bỏ đi khi bán ế dẫn đến việc các đối tượng bất chấp các quy định pháp luật và sức khỏe người khác để thực hiện hành vi vi phạm".

Mỗi ngày cho ra lò từ 500kg - 1 tấn mì tươi

Thượng tá NGUYỄN THÀNH DANH

* Trong quá trình điều tra vụ án "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm" do bị can Nguyễn Thị Mỹ Phụng và Phạm Tuấn Thanh (cùng 44 tuổi, chồng Phụng) thực hiện, cơ quan điều tra đánh giá mục đích của các bị can đối với việc sử dụng hàn the, natri silicat trong sản xuất mì tươi là gì?

- Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã thi hành lệnh bắt các bị can để tạm giam điều tra về tội "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm". 

Quá trình điều tra xác định các đối tượng khai mục đích sử dụng hàn the để sợi mì được dai, không bị gãy, vỡ khi vận chuyển. Còn sử dụng natri silicat để sợi mì được bảo quản lâu hơn 8 tiếng vì nếu để ở điều kiện bình thường, không có hóa chất thì mì dễ bị dòn, gãy, dễ bị hư hỏng sau 8 tiếng ở nhiệt độ tự nhiên.

* Ông có thể thông tin thêm về quy mô sản xuất của cơ sở sản xuất mì chứa chất cấm vừa bị triệt phá?

- Hộ kinh doanh Nguyễn Thị Mỹ Phụng do vợ chồng Phụng cùng 3 lao động phụ việc sản xuất mì tươi và 2 người chạy xe ôm làm nhiệm vụ vận chuyển mì hằng ngày (làm bán thời gian). 

Những người lao động thuộc cơ sở sản xuất mì của vợ chồng Phụng là lao động thủ công, làm việc theo thời vụ, không được ký hợp đồng lao động theo quy định và chỉ tham gia vào công đoạn cán, sấy, đóng gói mì. Bước đầu xác định mỗi ngày cơ sở này sản xuất từ 500kg - 1 tấn mì, tùy thời điểm. Từ năm 2014 đến nay, cơ sở đã sản xuất, tiêu thụ hơn 2.800 tấn mì tươi chứa chất cấm.

* Hàn the, natri silicat dùng để trộn mì được các bị can mua từ đâu? Và mì sau khi được sản xuất được tiêu thụ như thế nào, thưa ông?

- Hóa chất mà các bị can đã sử dụng về cơ bản được bán công khai ở các công ty bán hóa chất có giấy phép hoạt động vì đây không phải là hóa chất bị cấm mua bán nhưng bị cấm sử dụng trong thực phẩm. Việc các bị can mua những loại hóa chất này và dùng cho thực phẩm đã cấu thành tội "vi phạm quy định về an toàn thực phẩm", do đó đã bị khởi tố, bắt tạm giam.

Cơ quan điều tra xác định mì tươi sau khi sản xuất được đựng trong túi ni lông, bên ngoài không ghi nguồn gốc xuất xứ, trọng lượng, thời gian bảo quản và hạn sử dụng, rồi đem đi tiêu thụ tại một số nơi như chợ Bà Hom, chợ Nhị Thiên Đường, chợ đầu mối Hóc Môn và một số địa bàn xung quanh cơ sở hoạt động. Việc mua bán hàng đều không có hóa đơn chứng từ theo quy định.

Hoạt động từ năm 2014, tại sao giờ mới phát hiện?

* Một vấn đề dư luận đặc biệt quan tâm là cơ sở này hoạt động từ năm 2014 nhưng đến nay mới bị phát hiện. Ông có thể cho biết nguyên nhân của việc này?

- Thực hiện ý kiến chỉ đạo của ban giám đốc Công an TP.HCM về tăng cường công tác quản lý địa bàn, "nắm người nắm hộ", đấu tranh với các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm, qua công tác nắm tình hình, Phòng Cảnh sát kinh tế đã phối hợp Công an phường Tân Tạo xác định các dấu hiệu vi phạm của cơ sở trên và đã tiến hành kiểm tra, xử lý.

Quá trình làm rõ chúng tôi nhận thấy cơ sở này hoạt động từ năm 2014 nhưng hoạt động rất khép kín, chủ yếu vào ban đêm và chỉ thuê người thân trong gia đình tham gia sản xuất; đồng thời hoạt động mang tính thời vụ, thường kéo dài từ 3 - 5 tháng rồi tạm ngưng một thời gian ngắn. 

Chính vì vậy, trong suốt một thời gian dài, cơ sở chưa bị phát hiện. Cơ sở này trước đây từng bị Công an phường Tân Tạo xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực môi trường, sau đó hoạt động cầm chừng để đối phó với lực lượng chức năng.

* Từ thực tiễn đấu tranh, xử lý các vụ việc liên quan đến thực phẩm chứa chất cấm, Phòng Cảnh sát kinh tế có đề xuất những giải pháp gì nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực an toàn thực phẩm?

- Thời gian qua, Công an TP.HCM đã phát hiện, xử lý rất nhiều vụ sản xuất thực phẩm giả, thực phẩm chứa chất cấm. Từ thực tế này, chúng tôi sẽ kiến nghị đối với các cơ quan chức năng liên quan trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, đặc biệt là các cơ quan cấp phép, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. 

Đối với các điều kiện, tiêu chuẩn đã được cơ quan chức năng thẩm định khi cấp phép, cần tăng cường công tác hậu kiểm, lấy mẫu đột xuất nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng theo nội dung giấy phép đã được cấp và khi phát hiện vi phạm thì xử lý kiên quyết, triệt để.

Song song đó, chính quyền địa phương cần tăng cường quản lý địa bàn, quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh, qua đó chủ động phát hiện và kịp thời chấn chỉnh các vi phạm. 

Ngoài ra, cũng cần chú trọng công tác tuyên truyền để người dân ý thức chấp hành pháp luật, không sản xuất hoặc tiếp tay cho các hoạt động sản xuất thực phẩm vi phạm pháp luật. Đồng thời kêu gọi người dân chủ động, kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi sai phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tôi khuyến cáo bà con khi có nhu cầu mua thực phẩm nên lựa chọn các sản phẩm có nhãn mác rõ ràng, thuộc những thương hiệu uy tín trên thị trường. Bên cạnh đó, khi mua hàng cần yêu cầu hóa đơn, chứng từ để bảo đảm truy xuất được nguồn gốc sản phẩm khi cần thiết.

Hàn the và natri silicat nguy hiểm ra sao?

Hàn the, natri silicat dùng để sản xuất mì sợi bị thu giữ - Ảnh: PHI NHỰT

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ThS.BS Bùi Thị Duyên, Phó chủ nhiệm phụ trách khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng), cho biết natri silicat (sodium silicate, "thủy tinh lỏng") không phải là hóa chất độc hại cấp tính nhưng nếu tiếp xúc nhiều và kéo dài có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, mức độ tùy đường phơi nhiễm, nồng độ và thời gian tiếp xúc.

Khi nuốt phải nồng độ lớn có thể gây bỏng niêm mạc miệng - thực quản - dạ dày. Buồn nôn, đau bụng, nặng có thể xuất huyết tiêu hóa. Khi tích lũy kéo dài, có thể gây tổn thương mạn tính niêm mạc tiêu hóa, làm rối loạn hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng chức năng gan, thận do cơ thể phải liên tục thải độc, làm tăng nguy cơ viêm đường tiêu hóa kéo dài.

Còn theo BS.CKI Trần Trọng Nhân - Phó trưởng khoa dinh dưỡng Bệnh viện Nhân dân 115, hàn the khi đã xâm nhập vào cơ thể sẽ không bị đào thải mà tích tụ lại trong các mô và có thể gây ngộ độc mạn tính. Chất này ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, gây chán ăn, sụt cân, suy nhược cơ thể. Nặng hơn có thể gây tổn thương gan, thận, và hệ thần kinh trung ương.

Theo đó nhóm người dễ bị ảnh hưởng nhất trước những thực phẩm "ngậm" hóa chất là trẻ em, bởi hệ miễn dịch và các cơ quan của trẻ chưa hoàn thiện nên khả năng đào thải kém, từ đó dễ bị ảnh hưởng nặng hơn và có nguy cơ bị tổn thương thần kinh, chậm phát triển. Tiếp đến là người lớn tuổi sẽ ảnh hưởng đến chức năng gan, thận suy giảm, khả năng đào thải độc tố kém, nên dễ bị tích lũy hóa chất và xuất hiện các triệu chứng mãn tính.