Bộ Y tế đề xuất lập cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại trung ương, Sở An toàn thực phẩm cấp tỉnh

Đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm liên ngành của tỉnh Bắc Ninh giám sát một bếp ăn tập thể - Ảnh: TTO

Bộ Tư pháp đã công bố dự thảo hồ sơ chính sách của Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) do Bộ Y tế xây dựng. 

Dự Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp cuối năm nay.

Đề xuất tổ chức cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thống nhất tại trung ương

Đáng chú ý, tại hồ sơ dự thảo, Bộ Y tế đề xuất chính sách hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất tổ chức một cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại trung ương trực thuộc Bộ Y tế.

Trong đó sẽ giao Chính phủ quy định trách nhiệm quản lý nhà nước của một cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại trung ương trực thuộc Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Ở địa phương UBND cấp tỉnh sẽ chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn quản lý.

Đồng thời, thành lập Sở An toàn thực phẩm trên cơ sở sáp nhập, trong đó gộp chức năng, nhiệm vụ, nhân sự, cơ sở vật chất (nếu có) liên quan quản lý an toàn thực phẩm của các đơn vị trực thuộc của Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương.

Hoặc giao Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, trong đó bổ sung thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự, cơ sở vật chất (nếu có) liên quan quản lý an toàn thực phẩm của các đơn vị trực thuộc Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành một cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh để thực hiện.

Ở cấp xã, đề xuất thành lập đội an toàn thực phẩm là đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND cấp xã là cơ quan thực thi, phụ trách công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm.

Đội an toàn thực phẩm phối hợp với các cơ quan hành chính, sự nghiệp khác (Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế, Trạm y tế xã) để triển khai nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Bộ Y tế cho rằng việc thực hiện giải pháp này sẽ đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước khi thực hiện việc kiểm tra và tăng cường thực thi pháp luật của các bộ/ngành liên quan.

Cùng với đó, đảm bảo tính nhất quán của hệ thống và tính thống nhất của các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi thực phẩm trong cả nước.

Phân tách rõ chức năng đánh giá nguy cơ và quản lý nguy cơ, đảm bảo tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.

Trong khi đó vẫn tận dụng được nguồn lực sẵn có, không gây xáo trộn lớn trong hệ thống chính trị mà vẫn đảm bảo mục tiêu quản lý một đầu mối.

2 phương án cơ quan quản lý ở cấp tỉnh

Đối với cơ quan quản lý cấp tỉnh, theo Bộ Y tế, hiện giải pháp đang đưa ra 2 phương án lựa chọn.

Trong đó, phương án 1, thành lập Sở An toàn thực phẩm phù hợp với chủ trương quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng một đầu mối tại địa phương.

Về vị trí pháp lý, Sở thuận lợi hơn trong việc kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính cũng như phối hợp với các Sở chuyên ngành liên quan như Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương.

Sở có nguồn tài chính độc lập nên có thể chủ động trong công tác xây dựng năng lực mạng lưới cơ sở trên toàn địa bàn tỉnh, thành. Các tỉnh, thành có thể thực hiện đồng nhất theo chiến lược chung của cấp trung ương (Cục An toàn thực phẩm).

Với phương án này có kết quả triển khai và bài học kinh nghiệm từ mô hình thí điểm của Sở An toàn thực phẩm TP.HCM.

Song có nhược điểm là thành lập Sở mới làm phát sinh thêm cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước. Phương án này không thể triển khai ngay lập tức mà cần thời gian để chính quyền cấp tỉnh làm đề án thành lập đơn vị hành chính mới.

Với phương án 2 giữ nguyên Chi cục An toàn thực phẩm và tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ của các Sở liên quan vừa không làm xáo trộn quá lớn cơ cấu tổ chức bộ máy hiện tại của tỉnh, thành phố.

Đồng thời có thể dễ dàng triển khai ngay dựa trên khung pháp lý sẵn có, không phát sinh thêm các vị trí lãnh đạo cấp Sở.

Nhưng nhược điểm, Chi cục là đơn vị trực thuộc Sở Y tế, nên quá trình phối hợp với các Sở chuyên ngành có thể sẽ bị thiếu chủ động, mất nhiều bước trung gian hơn...

Hiện nay có khoảng 30% số tỉnh, thành phố không còn Chi cục An toàn thực phẩm nên các địa phương vẫn phải làm đề án thành lập đơn vị mới...