Không thể 'giao' trẻ em cho mạng xã hội

Nhiều nước dùng "lệnh cấm cứng" và "hàng rào kỹ thuật"

Úc: Từ ngày 10-12-2025, Úc chính thức áp dụng đạo luật chặn tài khoản người dùng dưới 16 tuổi, nếu vi phạm có thể bị phạt tới 50 triệu AUD. Tuy nhiên các ứng dụng phục vụ học tập và hỗ trợ như Google Classroom, WhatsApp, YouTube Kids vẫn được cho phép.

Mỹ: Kể từ ngày 1-1-2025, bang Florida đã thực thi luật cấm trẻ em dưới 14 tuổi có tài khoản mạng xã hội. Trẻ 14 - 15 tuổi cần có sự đồng ý của phụ huynh. Các công ty lớn về công nghệ như Meta đã phải bắt đầu tuân thủ các quy định này để tránh bị kiện tụng.

Indonesia: Từ ngày 28-3, Indonesia trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng "rủi ro cao" như TikTok, Facebook, X và Instagram. Những dịch vụ có mức rủi ro thấp hơn vẫn cho phép trẻ sử dụng, nhưng phải áp dụng các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt như cài đặt quyền riêng tư ở mức cao nhất, kích hoạt kiểm soát của phụ huynh và hạn chế thu thập dữ liệu cá nhân.

Pháp: Ngày 26-1-2026, Hạ viện Pháp chính thức thông qua dự luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội (vẫn cần Thượng viện phê chuẩn trước khi trở thành luật). Dự luật này được thúc đẩy mạnh bởi Tổng thống Emmanuel Macron với lý do bảo vệ trẻ khỏi nội dung độc hại, bạo lực, ảnh hưởng tâm lý và lạm dụng dữ liệu.

Một số quốc gia sử dụng "hàng rào kỹ thuật" để ngăn chặn tác động của mạng xã hội đối với trẻ em như các nền tảng phải thay đổi thuật toán để không "gây nghiện" cho trẻ vị thành niên, chặn toàn bộ tài khoản dưới 16 tuổi và áp dụng xác minh danh tính điện tử...

Tại Việt Nam, từ cuối năm 2024, nghị định 147 đã quy định các mạng xã hội phải thực hiện xác thực tài khoản qua số điện thoại hoặc số định danh cá nhân và trẻ em dưới 16 tuổi đăng ký tài khoản mạng xã hội bằng thông tin của cha, mẹ, người giám hộ.

Phụ huynh cũng phải làm gương

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thoa, gia đình là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ trẻ em khi tham gia tương tác trên mạng xã hội. Trước hết, phụ huynh nên chịu khó lắng nghe, nắm bắt tư tưởng, định hướng, thảo luận, thống nhất đưa ra nguyên tắc quản lý thời gian, nội dung truy cập phù hợp với từng độ tuổi của trẻ khi sử dụng Internet, mạng xã hội để đảm bảo an toàn, kịp thời chia sẻ với người thân khi gặp phải nguy cơ bị xâm hại, bắt nạt.

Đặc biệt khi đã thống nhất nguyên tắc, phụ huynh phải là người làm gương bỏ điện thoại xuống khi không thật cần thiết để chơi với trẻ, đồng hành và hướng dẫn trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân khi tương tác trên môi trường mạng.

Cảnh báo "rất nguy hiểm"

Chiều 2-5, trên fanpage Thông tin Chính phủ đã có lời cảnh báo "Rất nguy hiểm, các nhà trường và phụ huynh chú ý" và gây thu hút mạnh.

Lời cảnh báo này được đưa ra kèm câu chuyện ở xã Tân Hưng (TP Đồng Nai) xảy ra vụ việc một học sinh lớp 8 đã thông qua việc cắt ghép từ các hình ảnh có sẵn trên mạng rồi chỉnh sửa, tạo dựng bằng phần mềm AI thành hình ảnh nhạy cảm của một học sinh khác.

Sau đó học sinh này gửi cho các bạn trong lớp gây hiểu nhầm, và do sẵn có mâu thuẫn trước đó nên học sinh khác lại gửi đi khắp nơi khiến sự việc nhanh chóng lan rộng. Hậu quả của vụ việc đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, danh dự của em học sinh bị phát tán hình ảnh.

Công an xã Tân Hưng đã nhanh chóng vào cuộc làm việc với các bên; động viên học sinh bị hại; tuyên truyền, giáo dục, nhắc nhở các em có liên quan, nâng cao nhận thức về việc sử dụng công nghệ và mạng xã hội.

Qua vụ việc trên, fanpage Thông tin Chính phủ khuyến cáo gia đình và nhà trường cần tăng cường quản lý, giám sát việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội của con em; kịp thời định hướng, giáo dục kỹ năng sử dụng Internet an toàn, lành mạnh.

Công an các xã, phường cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường và gia đình trong công tác tuyên truyền, giáo dục, phòng ngừa các hành vi vi phạm trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh cho các em học sinh.

Lời cảnh báo trên fanpage Thông tin Chính phủ đã được hàng ngàn người chia sẻ. Bên cạnh đó rất nhiều người dân đã bình luận về sự thật rất nhiều học sinh đang sử dụng mạng xã hội không đúng do chưa đủ nhận thức, có người kể ra chuyện phụ huynh "thả cửa" điện thoại thông minh với con mình, có người kể con em họ cũng là một nạn nhân tương tự, có người nói việc nhà trường ra bài tập trên mạng nhiều cũng là một trong số các nguyên nhân để các em học sinh có lý do đầy đủ để khư khư "ôm" điện thoại cả ngày...

Xem ra từ lời cảnh báo và các ý kiến từ thực tế này, việc trẻ em dùng mạng xã hội đã đến lúc chín muồi để thấy được những bất cập.

Cần nhiều giải pháp đồng bộ

Thực trạng trẻ em sử dụng mạng xã hội và hệ lụy gây ra là có thật với mức độ ngày càng tăng được một số chuyên gia, nhà giáo chia sẻ cùng Tuổi Trẻ.

Luật sư ĐẶNG VĂN CƯỜNG (Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam):

Cần có quy định quản lý việc trẻ em dùng mạng xã hội

Đã đến lúc chúng ta cần xây dựng một quy định cụ thể để quản lý việc trẻ em sử dụng mạng xã hội nói riêng và sử dụng Internet nói chung.

Trong đó cần quy định cụ thể về điều kiện để trẻ em tham gia vào các mạng xã hội cũng như thời gian trẻ em sử dụng thiết bị thông minh có kết nối Internet.

Kèm theo đó có những sàng lọc để tránh việc trẻ em bị bắt nạt trên mạng, bị bạo lực, xâm hại trên không gian mạng. Ngoài ra kiểm soát thời lượng, thời gian sử dụng thiết bị điện tử để bảo vệ sức khỏe tinh thần cũng như thể chất cho trẻ.

Bên cạnh đó cũng cần có các quy định của pháp luật để kiểm soát các nền tảng mạng xã hội, hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Việc này để đảm bảo các thông tin phù hợp với lứa tuổi, giảm thiểu đến mức thấp nhất các hội nhóm tiêu cực, các thông tin độc hại, những hiện tượng lạm dụng, bắt nạt trẻ em trên không gian mạng.

Ngoài ra cần quy định trách nhiệm của cha mẹ, của nhà trường cũng như các cơ quan chức năng trong việc kiểm soát việc trẻ em sử dụng mạng xã hội bằng các giải pháp kỹ thuật, công nghệ cũng như các giải pháp về kỷ luật, về trách nhiệm pháp lý với những người có chức năng nhiệm vụ quản lý, giáo dục, chăm sóc và bảo vệ trẻ em.

TS NGUYỄN ĐÌNH HẬU (giảng viên Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội):

Thúc đẩy phát triển các nền tảng học tập chuyên biệt, tách biệt với mạng xã hội

Như một số nước đã làm, đã đến lúc chúng ta cần có các biện pháp quản lý việc sử dụng mạng xã hội đối với trẻ em.

Trong đó nhiều nước đã cấm trẻ em sử dụng điện thoại khi ở trường. Còn về nhà, việc sử dụng điện thoại cũng cần có kiểm soát chặt chẽ của phụ huynh.

Đồng thời nên nghiên cứu ban hành quy định để áp dụng các cơ chế quản lý linh hoạt như giới hạn thời gian sử dụng, kiểm soát nội dung và yêu cầu xác thực độ tuổi chặt chẽ hơn từ phía các nền tảng mạng xã hội.

Cùng với đó cần thúc đẩy phát triển các nền tảng học tập chuyên biệt, tách biệt với mạng xã hội giải trí. Nhà trường nên sử dụng hệ thống quản lý học tập hoặc các ứng dụng giáo dục chính thức để giao bài, trao đổi và lưu trữ tài liệu, qua đó giảm phụ thuộc vào mạng xã hội.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường giáo dục kỹ năng số và an toàn trực tuyến cho học sinh. Tuy nhiên quan trọng nhất vẫn cần triển khai đồng bộ từ chính sách, nhà trường đến gia đình. Trong đó phụ huynh sẽ giữ vai trò then chốt khi đồng hành, thiết lập quy tắc sử dụng và xây dựng niềm tin để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề vì mạng xã hội giống như con dao hai lưỡi.

Thầy giáo TƯỞNG NGUYÊN SỰ (Hiệu trưởng Trường tiểu học, THCS và THPT Ngô Thời Nhiệm, TP.HCM)

Nhiều phụ huynh nói khó quản việc con cái dùng mạng xã hội

Mạng xã hội có cả mặt tích cực và tiêu cực. Tuy nhiên thực tế hiện nay khi học sinh phổ thông sử dụng mạng xã hội thì đa số bị ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn, đặc biệt đến mức bị phụ thuộc, "quên" luôn đời sống thực.

Thông tin trên mạng xã hội thật giả lẫn lộn nhưng không phải học sinh nào cũng phân biệt được, làm theo tất cả những hướng dẫn trên mạng xã hội.

Tại trường, chúng tôi hạn chế học sinh sử dụng mạng xã hội bằng cách quản lý học sinh sử dụng điện thoại thông minh.

Khi vào trường, tất cả học sinh phải nộp điện thoại cho bộ phận quản lý, chỉ khi giáo viên bộ môn yêu cầu sử dụng điện thoại trong tiết học thì mới lấy ra. Còn lại tất cả học sinh chỉ được nhận lại điện thoại khi đến giờ tan học và ra về.

Dĩ nhiên trường chỉ quản lý được trong thời gian học sinh ở trong trường, còn khi về nhà sẽ phụ thuộc vào quan niệm của phụ huynh. Hiện chưa có một quy định nào và chúng tôi cũng nhận được than phiền của một số phụ huynh rằng họ đang gặp khó trong vấn đề giám sát con em sử dụng mạng xã hội.

Cô giáo HỨA THỊ DIỄM TRÂM (Hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập, TP.HCM)

Cần dạy học sinh về an toàn thông tin hơn

Lứa tuổi học sinh THCS, THPT là lứa tuổi khám phá. Tâm lý chung là bất cứ việc gì nếu càng cấm thì càng tò mò, càng muốn tham gia cho bằng được. Do đó việc cấm các em dùng mạng xã hội chắc chắn sẽ tạo ra nhiều luồng ý kiến.

Vì vậy nên có thêm những buổi tập huấn phân tích sâu, gợi mặt tốt của mạng xã hội để dạy học trò cách tiếp cận mạng.

Chẳng hạn như việc sử dụng Facebook mang đến điều tích cực, làm sao để học sinh hiểu và tự quyết nội dung trên trang cá nhân mình.

Để các em sử dụng mạng an toàn, các trường cần tập huấn về an toàn thông tin, rò rỉ thông tin cho cả học sinh và giáo viên, và qua từng bài giảng, các thầy cô giáo nói thêm với học sinh mới đủ. Bởi các trường có mời chuyên gia đến nói chuyện 45 - 60 phút với học trò cũng không thấm mà chỉ dừng lại ở tuyên truyền, hình thức thôi.

Mời bạn đọc chia sẻ ý kiến về việc có nên cấm dùng mạng xã hội với người từ 16 tuổi trở xuống

Một số nước trên thế giới như Úc, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỹ cấm trẻ em dùng mạng xã hội. Việt Nam nên ứng xử thế nào cho phù hợp trước những hệ lụy vì "nghiện" mạng xã hội với trẻ em hiện nay?

Mời bạn đọc chia sẻ ý kiến về việc có nên cấm hay là hạn chế việc dùng mạng xã hội với người từ 16 tuổi trở xuống. Bạn đọc có thể gửi ý kiến ở box bình luận trong bài hoặc email tto@tuoitre.com.vn.

Trân trọng cảm ơn.