Nhìn từ cây cầu vượt biển dài nhất miền Trung

Sau khi hoàn thành, cầu Thuận An được kỳ vọng sẽ kết nối hạ tầng ven biển, thúc đẩy phát triển kinh tế - du lịch khu vực cửa biển Thuận An và các vùng lân cận - Ảnh: NHẬT LINH

Sáng 30-4, khi cây cầu vượt biển Thuận An - dài nhất miền Trung - chính thức thông xe, nhiều người có thể chỉ nhìn đó như một công trình giao thông mới. Nhưng theo tôi, đó là một dấu mốc mang tính biểu tượng: Việt Nam không chỉ đang xây cầu mà đang nối lại những khoảng cách của lịch sử, của phát triển và của khát vọng.

Mở đường cho tăng trưởng

Trong ký ức của nhiều thế hệ, cửa biển Thuận An từng là một không gian chia cắt - nơi sông gặp biển, nơi giao thông gián đoạn, nơi phát triển bị kìm hãm bởi địa hình.

Hôm nay, với cây cầu dài 2,36km, rộng 20m bắc qua vùng cửa biển ấy, một thực tế mới đã được thiết lập: những giới hạn tự nhiên không còn là rào cản bất khả vượt qua. Đó là bước chuyển từ thích nghi với tự nhiên sang chủ động kiến tạo không gian phát triển.

Câu chuyện của cầu Thuận An không phải là cá biệt mà nằm trong một chuỗi dài những nỗ lực đầu tư hạ tầng đang diễn ra trên khắp đất nước, từ cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành đến những dự án cầu vượt biển đang được nghiên cứu như Cần Giờ - Vũng Tàu...

Điểm chung của các công trình này không chỉ là quy mô lớn hay chi phí hàng nghìn tỉ đồng, mà là một tư duy phát triển mới: hạ tầng không còn đi sau mà phải đi trước một bước để mở đường cho tăng trưởng.

Một cây cầu như Thuận An có thể được tính toán bằng những con số như lưu lượng xe, thời gian di chuyển rút ngắn, chi phí logistics giảm, hay tiềm năng du lịch được khai mở... Nhưng những giá trị lớn hơn thường không thể đo đếm ngay lập tức.

Cụ thể, khi một vùng ven biển được kết nối, nó không chỉ thu hút du khách, mà còn tạo điều kiện cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và cả con người. Những làng chài, những khu dân cư ven biển vốn "ở rìa" của phát triển có cơ hội bước vào trung tâm của một không gian kinh tế mới.

Tuy nhiên điều đáng suy ngẫm không chỉ nằm ở thành quả mà còn ở hành trình để đi đến đó. Dự án cầu Thuận An từng bị kéo dài tiến độ do vướng mắc giải phóng mặt bằng - một câu chuyện quen thuộc trong phát triển hạ tầng ở Việt Nam.

Mỗi sự chậm trễ không chỉ là con số trên giấy, mà là chi phí cơ hội bị mất đi, là niềm tin của người dân và nhà đầu tư bị thử thách. Việc cây cầu cuối cùng vẫn được hoàn thành và đưa vào sử dụng cho thấy một thực tế: quá trình "vươn mình" của đất nước không phải lúc nào cũng suôn sẻ nhưng quan trọng là không bị chững lại.

Ở đây, cần nhìn nhận thẳng thắn, để Việt Nam thực sự bước vào giai đoạn phát triển mới, hạ tầng thôi là chưa đủ. Những cây cầu có thể nối liền địa lý nhưng không thể tự động giải quyết các "điểm nghẽn mềm" như thủ tục hành chính, cơ chế phối hợp hay năng lực quản trị dự án. Nếu những nút thắt này không được tháo gỡ, tốc độ phát triển sẽ luôn bị kéo chậm.

Năng lực thi công và làm chủ công nghệ

Cũng chính từ những dự án như cầu Thuận An, có thể thấy một tín hiệu tích cực: năng lực thi công và làm chủ công nghệ của các nhà thầu trong nước đã được nâng lên đáng kể. Việc xây dựng một cây cầu vượt cửa biển với nhịp chính hơn 200m, cho phép tàu 5.000 tấn qua lại không còn là điều quá xa vời. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tự tin triển khai những công trình phức tạp hơn trong tương lai.

Thực ra, mỗi cây cầu còn mang một ý nghĩa văn hóa - xã hội, không chỉ là kết cấu vật lý mà là biểu tượng của sự kết nối. Kết nối giữa đất liền và biển, giữa quá khứ và tương lai, giữa những vùng đất từng bị chia cắt bởi điều kiện tự nhiên hay lịch sử.

Trong bối cảnh Việt Nam kỷ niệm những cột mốc quan trọng của hành trình thống nhất và phát triển, hình ảnh một cây cầu vươn ra biển có thể được xem như một ẩn dụ: đất nước đang mở rộng không gian sống, không gian kinh tế và cả không gian tư duy.

Tuy vậy "vươn mình" không chỉ là xây dựng nhiều hơn, lớn hơn, mà còn đòi hỏi một sự cân bằng tinh tế giữa phát triển và bền vững. Những cây cầu ven biển nếu không được quy hoạch đồng bộ có thể kéo theo áp lực lên môi trường, hệ sinh thái và cộng đồng địa phương.

Bài toán đặt ra là làm sao để mỗi công trình hạ tầng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trước mắt, mà còn hài hòa với thiên nhiên và đời sống lâu dài của người dân.

Nhìn từ cầu Thuận An có thể thấy một lát cắt của Việt Nam hôm nay: một đất nước đang nỗ lực vượt qua những giới hạn cũ để tiến tới những chân trời mới. Sự "vươn mình" ấy không phải lúc nào cũng trơn tru nhưng đủ rõ ràng để nhận ra trong từng công trình, từng tuyến đường, từng cây cầu được hoàn thành.

Có thể, vài năm nữa, khi những dòng xe nối nhau qua cầu Thuận An trở thành hình ảnh quen thuộc, người ta sẽ không còn nhắc nhiều đến ngày thông xe đầu tiên.

Nhưng giá trị thực sự của cây cầu không nằm ở khoảnh khắc ấy, mà ở những thay đổi lâu dài mà nó mang lại: một vùng đất được đánh thức, một cơ hội phát triển được mở ra, và một niềm tin được củng cố rằng đất nước này đang từng bước vươn mình - không chỉ bằng những công trình lớn mà bằng chính khát vọng đi xa hơn của mình.