Những lưu ý khi đi du lịch mùa nắng nóng

Đi chơi nên chọn những nơi có bóng râm và tránh giờ nắng gắt - Ảnh: DUYÊN PHAN

Giữa lúc nắng cháy da cháy thịt, nếu chúng ta thấy một người đang đi chơi, đang làm lao động hay người xe ôm ngoài đường mà bỗng dưng mặt đỏ gay, da nóng hổi rồi ngã quỵ xuống thì đó chính là "trúng nắng", y khoa gọi là sốc nhiệt.

"Trúng nắng" nguy hiểm y như trúng gió hay trúng thực, thậm chí còn ngặt nghèo hơn vì tính mạng nạn nhân lúc đó chỉ còn tính bằng phút bằng giây. Làm mát tức thì, cấp cứu người trúng nắng ra sao?

Tại sao phải hạ ngay 1oC "sinh tử"?

Khi bị trúng nắng, thân nhiệt có thể vọt lên tới 41oC, mức này cơ thể mình giống như quả trứng đang bị luộc trên bếp. Các tế bào não, gan, thận bắt đầu bị "chín", đông đặc lại và hư hại vĩnh viễn nếu không được "giải cứu" ngay.

Y học đã chứng minh rất rõ rằng nếu mình hạ nhiệt được cho nạn nhân trong 15 phút đầu, tỉ lệ cứu sống gần như 100%. 

Nhưng nếu chậm trễ quá một tiếng, hy vọng sống sót chỉ còn chưa tới 10%. Chỉ cần quyết liệt hạ được 1oC, từ 41 xuống còn 40oC trong vòng 7-10 phút đầu tiên, chúng ta đã giúp bộ não thoát khỏi cảnh bị "nấu chín", ngăn chặn suy đa tạng và mở ra cánh cửa sống cho người bệnh.

Có ba quy tắc vàng làm mát trước chuyển viện có khác cứu người bị đột quỵ. Nhiều khi thấy người thân ngất xỉu, mọi người hay quýnh quáng bế lên xe chở đi ngay, đây là việc làm không đúng khoa học khi người bệnh bị sốc nhiệt. 

Việc tiếp tục phơi nắng trên đường đi cấp cứu giữa trưa chỉ làm cơ thể nóng thêm. Giống như khi chữa lửa, phải dập lửa tại chỗ trước rồi mới vào nhà đem đồ đạc ra.

1. Cần đưa ngay nạn nhân vào chỗ mát, nới lỏng quần áo cho thoáng. Nhờ ai đó gọi ngay 115.

2. Giội nước và quạt gió (hạ nhiệt bên ngoài) bằng cách lấy nước mát giội hoặc lau khắp người, đồng thời dùng quạt tay hoặc quạt điện thổi thật mạnh liên tục. Nước bay hơi trên da sẽ lấy đi cái nóng cực nhanh. Đừng sợ nước lạnh gây viêm phổi, đột quỵ vì lúc này cái nóng bên trong mới là thứ giết người nhanh nhất.

3. Chườm đá chỗ hiểm (hạ nhiệt bên trong): dùng đá lạnh bọc khăn áp chặt vào hai bên cổ, hai nách và hai bẹn. Đây là nơi có mạch máu lớn, đá lạnh sẽ làm mát dòng máu đang chảy, đưa hơi lạnh trực tiếp vào giải cứu tim và não. Đừng sợ nước đá làm co mạch vì mình chỉ áp nước đá vào những mạch máu lớn mà thôi.

Theo dõi sát, nếu còn tỉnh thì cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu nạn nhân đã lơ mơ, tuyệt đối không cho uống nước để tránh sặc vào phổi gây tắt thở.

Các cách giữ mình giữa mùa nắng gắt

Để không phải rơi vào cảnh cấp cứu ngặt nghèo, không có gì khó, bà con mình thực hiện uống nước "đúng và đủ". Nước chính là "nguyên liệu" để cơ thể đổ mồ hôi làm mát. Đừng đợi khát mới uống, vì lúc thấy khát là mình đã mất nước nhiều rồi. 

Cứ 20-30 phút nên uống vài ngụm nước. Tốt nhất là nước pha chút muối, nước chanh đường hoặc nước dừa xiêm mình sẵn có. Nhớ né rượu, bia hay cà phê đậm đặc vì mấy thứ này làm mình đi tiểu nhiều, mất nước lẹ lắm.

Ăn mặc sao cho mát. Nên chọn đồ màu sáng như trắng, vàng nhạt để phản xạ bớt ánh nắng. Quần áo nên chọn vải cotton, vải lanh rộng rãi cho dễ thấm mồ hôi. Đặc biệt người đi chơi nên mặt đồ dễ thấm mồ hôi, người làm đồng nên có cái nón rộng vành, dùng thêm cái khăn thấm nước quấn quanh cổ để làm mát mạch máu lên não.

Sắp xếp giờ giấc phải ra nắng khoa học. Nếu được, né khung giờ nắng gắt từ 11h tới 16h. Đây là lúc nắng độc nhất. Cứ mỗi giờ làm việc nắng gắt, mình nên ghé vô bóng râm nghỉ 10-15 phút cho cơ thể kịp hồi phục.

Chế độ ăn và thích nghi nhiệt độ. Mùa này nên ăn nhẹ bụng, nhiều rau xanh, trái cây mát như dưa hấu, cam quýt. Đừng ăn quá nhiều dầu mỡ làm người thêm nặng nề, sinh nhiệt. Một điều quan trọng nữa là đừng ra nắng đột ngột khi vừa ở trong phòng máy lạnh hay chỗ quá mát.