Chương trình bình ổn giá: Đưa 'lưới an sinh' đến mọi nhà
Chương trình bình ổn thị trường của TP.HCM được đánh giá là một trong những chính sách an sinh xã hội ý nghĩa và thiết thực nhất, giúp ổn định đời sống nhân dân và kiểm soát lạm phát.
Suốt 20 năm, chương trình bình ổn thị trường của TP.HCM kiên trì các giải pháp bảo đảm nhu cầu tiêu dùng hàng hóa thiết yếu cho người dân, đặc biệt là người lao động thu nhập thấp - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Được kiểm chứng qua thực tiễn khắc nghiệt, chương trình bình ổn thị trường đã khẳng định là mô hình đúng đắn, phù hợp thực tiễn khách quan, phản ánh tinh thần năng động, sáng tạo của TP.
Từ mô hình này, nhiều địa phương trên cả nước đã kế thừa tinh thần chung để triển khai, nhân rộng.
Từ chuyện "cứ Tết giá lại lên"
Sống lâu năm ở TP.HCM, bà Nguyễn Thị Hương - phường Bình Trưng - còn nhớ như in những ngày giáp Tết hơn 20 năm trước. Đó là thời điểm người tiêu dùng TP vẫn còn giữ thói quen mua sắm ở chợ truyền thống, siêu thị vẫn chưa thể phủ rộng được như bây giờ.
Những ngày ấy bà nội trợ ra chợ là "chóng mặt" vì giá không chỉ đến Tết lại tăng mà còn tăng từng ngày.
"Tôi còn nhớ khi đó các mặt hàng như trứng vịt, thịt heo không chỉ tăng cao mà muốn mua cũng không có hàng. Phải đi vòng vòng mấy chợ để có nguyên liệu cho hai món quen thịt kho hột vịt và khổ qua dồn thịt", bà Hương kể.
Và trong bối cảnh ấy, chương trình bình ổn thị trường được khởi xướng vào dịp Tết Nhâm Ngọ 2002. Ngay năm đầu tiên, UBND TP.HCM giao 45 tỉ đồng cho hai doanh nghiệp mua lương thực, thực phẩm để dự trữ, phục vụ dịp Tết Nhâm Ngọ.
Mục tiêu ban đầu là ngăn chặn tình trạng găm hàng, tăng giá tùy tiện trong dịp cao điểm, đặc biệt là Tết Nguyên đán, giúp người dân yên tâm mua sắm.
Năm 2010 là cột mốc đánh dấu chương trình bắt đầu được xã hội hóa, mở rộng quy mô với 13 doanh nghiệp tham gia và chính thức chuyển sang bình ổn thị trường cả năm, thay vì chỉ riêng dịp Tết.
Từ khi triển khai đến nay, ở mỗi giai đoạn chương trình bình ổn thị trường của TP được linh hoạt điều chỉnh phù hợp với nhu cầu kinh tế - xã hội của từng thời kỳ. Như trong giai đoạn
2002-2012, chương trình chủ yếu tập trung vào mục tiêu chống giá thực phẩm tăng sốc, bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như gạo, thịt, trứng, đường và dầu ăn, nhất là vào dịp lễ, Tết hoặc khi thị trường biến động mạnh.
Sang giai đoạn 2013-2020, phạm vi bình ổn được mở rộng sang các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như giáo dục, y tế và hàng tiêu dùng dân sinh, bao gồm tập vở, dụng cụ học tập, dược phẩm và một số mặt hàng gia dụng thiết yếu.
Trong thời kỳ 2021-2023, sau tác động của đại dịch COVID-19, chương trình chú trọng hơn đến việc củng cố chuỗi cung ứng, kết nối sản xuất với hệ thống phân phối và bảo đảm lưu thông hàng hóa ổn định.
Đến giai đoạn 2024-2026, chương trình tiếp tục phát triển theo hướng bình ổn chi phí sống toàn diện, không chỉ tập trung vào ăn uống mà còn mở rộng sang học tập, hàng gia dụng và hỗ trợ sản xuất, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của người dân và doanh nghiệp.
Sau hơn 20 năm, thành công của chương trình là tạo kết nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.
Lan tỏa trên cả nước
Gắn bó lâu năm với chương trình bình ổn thị trường của TP, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM - cho biết trải qua hơn hai thập niên, chương trình đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, từ mục tiêu ngắn hạn phục vụ dịp Tết sang hoạt động xuyên suốt cả năm vào năm 2010 và đặc biệt là từ năm 2013, TP đã thực hiện bước đột phá xã hội hóa 100% nguồn vốn thông qua cơ chế kết nối ngân hàng - doanh nghiệp.
Đáng chú ý, sau khi triển khai hiệu quả, chương trình được nhiều địa phương trên cả nước học tập và áp dụng với quy mô, cách thức khác nhau. Tiêu biểu có thể kể đến Hà Nội với các chương trình dự trữ hàng hóa thiết yếu phục vụ Tết và bình ổn giá các mặt hàng tiêu dùng; Đà Nẵng triển khai kế hoạch dự trữ hàng hóa, kết nối cung cầu và bình ổn thị trường mùa cao điểm du lịch.
Cần Thơ chú trọng bình ổn lương thực, thực phẩm cho khu vực ĐBSCL, Bình Dương và Đồng Nai triển khai chương trình phục vụ lực lượng lao động lớn tại các khu công nghiệp; Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An, An Giang cũng có các kế hoạch dự trữ và bán hàng bình ổn trong dịp lễ, Tết.
Dù tên gọi và cách triển khai khác nhau, các địa phương này đều kế thừa tinh thần chung của mô hình TP.HCM: chủ động nguồn cung, giữ giá hợp lý, liên kết doanh nghiệp và bảo đảm an sinh xã hội khi thị trường biến động.
Đến nay, tại TP.HCM quy mô chương trình không chỉ dừng lại ở nhóm hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu mà đã mở rộng sang các nhóm hàng phục vụ mùa khai giảng, sữa, dược phẩm thiết yếu, hàng tiêu dùng...; sự tham gia của đa dạng các thành phần kinh tế từ doanh nghiệp nhà nước đến các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp FDI.
Năm 2026, chương trình bình ổn thị trường năm 2026-2027 đã chính thức được triển khai từ ngày 1-4 và kéo dài trong 12 tháng. Đây là một trong những công cụ quan trọng giúp TP.HCM chủ động ứng phó với biến động giá cả, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào, phí vận chuyển và năng lượng có nhiều biến động.
Bán hàng bình ổn giá cho công nhân - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Kiến tạo hệ sinh thái thương mại minh bạch, an toàn
Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, trong giai đoạn tới định hướng của TP là đưa chương trình lên một tầm cao mới về cả chất và lượng. Mục tiêu trọng tâm là hiện đại hóa phương thức triển khai, đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử và chuyển đổi số trong quản lý hệ thống phân phối để hàng bình ổn tiếp cận người dân nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Đặc biệt, TP sẽ tập trung triển khai chương trình hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa (tick xanh trách nhiệm) nhằm xây dựng bộ quy tắc ứng xử khắt khe trong kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý vi phạm thông qua chia sẻ và công khai, minh bạch thông tin tự nguyện giữa các nhà bán lẻ và nhà cung cấp nhằm định hướng sản xuất, đảm bảo hàng hóa không chỉ ổn định về giá mà còn dẫn đầu về chất lượng và an toàn thực phẩm.
"Điểm nhấn của nỗ lực này là việc hình thành và vận hành sàn giao dịch thịt heo. Đây không chỉ là bước đi nhằm hiện đại hóa phương thức giao dịch truyền thống vốn còn nhiều tầng nấc trung gian mà còn là công cụ then chốt để minh bạch hóa thị trường tại địa phương tiêu thụ thịt heo lớn nhất cả nước", ông Phương kỳ vọng.
Sàn giao dịch thịt heo được cho sẽ xóa bỏ tình trạng thao túng giá, đảm bảo quyền lợi cốt lõi cho cả người chăn nuôi và người tiêu dùng, đồng thời góp phần kiểm soát an toàn thực phẩm và là cơ sở nhân rộng mô hình sang các nhóm ngành hàng khác.
Ngoài ra, cùng với chương trình "Tick xanh trách nhiệm", TP đang kiến tạo một hệ sinh thái thương mại an toàn, nơi mà sự minh bạch về nguồn gốc và chất lượng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.
"Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo TP, sự ủng hộ tích cực của doanh nghiệp và xu thế phát triển của công nghệ thông tin, chuyển đổi số, chương trình sẽ tiếp tục là công cụ hữu hiệu và trụ cột vững chắc của TP trong quản lý thị trường, ổn định và phát triển kinh tế", ông Phương bày tỏ tin tưởng.
Lá chắn trước "khan hàng, sốt giá"
Từ nguồn vốn ngân sách 45 tỉ đồng, doanh thu chương trình đạt 344 tỉ đồng năm 2002. Từ năm 2013, TP đã không còn ứng vốn ngân sách, doanh thu đã đạt 13.242 tỉ đồng. Đến năm 2026, tổng giá trị hàng hóa chuẩn bị cho Tết Bính Ngọ 2026 trên 26.000 tỉ đồng, trong đó hơn 9.000 tỉ đồng dành riêng cho hàng bình ổn.
Hàng hóa bình ổn chiếm 21-32% nhu cầu thị trường trong tháng thường và tăng lên 24-41% trong tháng Tết, giúp điều tiết giá cả. Nhờ tổng sản lượng hàng hóa bình ổn thị trường ngày càng lớn, chiếm thị phần cao, nguồn hàng của các doanh nghiệp tham gia bình ổn góp phần điều tiết thị trường và sẵn sàng can thiệp, bổ sung khi có hiện tượng khan hàng, sốt giá.
Với nguyên tắc cố định giá, đến nay chương trình thực hiện điều chỉnh giá bán linh hoạt, kịp thời, bảo đảm hợp lý, luôn thấp hơn thị trường từ 5-10%, có khả năng dẫn dắt thị trường, bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Trong thời điểm dịch COVID-19, hàng bình ổn giá giúp nhiều gia đình giảm bớt khó khăn - Ảnh: QUANG ĐỊNH
* Ông Nguyễn Ngọc Thắng (Phó tổng giám đốc Saigon Co.op):
Cùng chính quyền thực hiện mục tiêu vì cộng đồng
Trong suốt hơn 20 năm của chương trình bình ổn thị trường do TP phát động, Saigon Co.op luôn đồng hành, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu hằng ngày. Đặc biệt vào các dịp lễ, Tết, mùa cao điểm mua sắm hay khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, vai trò bình ổn thị trường càng trở nên rõ nét, góp phần giúp người dân an tâm mua sắm.
Cũng từ chương trình bình ổn hàng hóa, chúng tôi đã tổ chức xây dựng liên kết vùng, đưa hàng hóa từ các địa phương đến tay người tiêu dùng với mức giá hợp lý, phát huy vai trò nhà bán lẻ tiên phong.
Thông qua việc thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất - logistics - phân phối - tiêu dùng, Saigon Co.op góp phần nâng cao năng lực tự chủ của thị trường, hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
Chúng tôi cũng tích cực đề xuất các giải pháp tăng cường dự trữ hàng hóa, phát triển logistics đô thị, kiểm soát chất lượng sản phẩm và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đó chính là sức mạnh cộng hưởng giữa doanh nghiệp, nhà sản xuất, hệ thống phân phối và chính quyền TP để cùng thực hiện mục tiêu phục vụ cộng đồng, vì cuộc sống tốt đẹp hơn cho người tiêu dùng TP.HCM cũng như cả nước.
* Ông Vũ Dương Quân (Giám đốc phòng nghiên cứu thị trường và quản lý hệ thống bán lẻ SATRA):
Ưu tiên phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân
SATRA tham gia chương trình bình ổn thị trường ngay từ những ngày đầu, khi chương trình được UBND TP.HCM khởi xướng vào dịp Tết Nhâm Ngọ 2002.
Trong năm 2025, hệ thống bán lẻ SATRA, bao gồm bốn siêu thị tự chọn Satramart và gần 150 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods đã thực hiện được khoảng 275 chuyến bán hàng lưu động để phục vụ bà con vùng sâu vùng xa cũng như công nhân tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn TP.HCM và các tỉnh lân cận.
Chúng tôi đã cung ứng cho người dân các mặt hàng bình ổn thị trường với tổng giá trị đạt hơn 30 tỉ đồng, trong đó các mặt hàng là hàng nhãn riêng SATRA thuộc chương trình bình ổn đạt doanh thu tốt, góp phần nâng cao sức cạnh tranh, khẳng định uy tín, thương hiệu SATRA trên thị trường.
Là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, các điểm bán của chúng tôi lấy việc đảm bảo nguồn cung hàng hóa, bình ổn giá cả, phục vụ nhu cầu mua sắm thiết yếu của người dân là nhiệm vụ ưu tiên, là công cụ điều tiết hợp lý, hiệu quả của UBND TP.HCM trong việc kiểm soát lạm phát, dẫn dắt thị trường.
Trong thời gian tới, SATRA nói chung và hệ thống bán lẻ SATRA nói riêng sẽ tiếp tục đồng hành với chương trình này.
Ngoài hệ thống bán lẻ, một đơn vị thành viên khác của SATRA là Công ty VISSAN cũng tham gia chương trình, cung cấp các sản phẩm là hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu như thịt heo, bò... nhất là trong các dịp lễ Tết.
Quý 1-2026, SATRA đã cung ứng các mặt hàng thuộc chương trình bình ổn phục vụ nhu cầu người dân với tổng doanh thu tăng gần 5% so với cùng kỳ năm 2025.
* Ông Trương Chí Thiện (Tổng giám đốc Công ty Vĩnh Thành Đạt):
Hơn 20 năm đồng hành và còn hơn thế nữa
Những năm đầu công ty chúng tôi chỉ tham gia bình ổn thị trường vào mùa Tết nhưng sau đó lãnh đạo TP mong muốn bình ổn kéo dài quanh năm và doanh nghiệp sẵn sàng đồng ý đồng hành.
Theo đó, từ số lượng khiêm tốn của những ngày đầu, đến nay sản lượng trứng bình ổn được cung ứng ra thị trường đạt 700.000-800.000 trứng/ngày, chiếm hầu hết trong tổng lượng trứng tươi đơn vị đưa ra thị trường. Với việc đăng ký đưa hàng vào bán tại khoảng 700-800 điểm, lượng trứng bình ổn của chúng tôi gần như đã phủ sóng ở hầu hết siêu thị ở TP.HCM.
Ý thức được vai trò và trách nhiệm trong việc giữ ổn định giá và cả nguồn cung, Vĩnh Thành Đạt luôn có kế hoạch để chủ động thực hiện điều này.
Và đến nay, với chương trình bình ổn có quy mô rộng khắp với nhiều mặt hàng thiết yếu, có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn, đã giúp ích rất nhiều cho việc giữ ổn định, điều tiết thị trường, hạn chế tình trạng sốt giá, giá trị của chương trình đã được phát huy rất tốt.
Tham gia chương trình bình ổn, doanh nghiệp chịu sự quản lý của Nhà nước về giá cả và nguồn cung, các doanh nghiệp phải đăng ký và tìm giải pháp tăng nguồn cung khi cần. Tuy nhiên cái được là chương trình sẽ giúp thương hiệu doanh nghiệp tốt hơn, tạo được lòng tin cho khách hàng, được Nhà nước hỗ trợ kênh phân phối rộng khắp...
Chúng tôi đã tham gia chương trình được khoảng 20 năm nay và sẽ tiếp tục cố gắng đồng hành. Rất mong chương trình ngày càng lớn mạnh, nhân rộng ở nhiều tỉnh thành, riêng TP.HCM sớm kết nối để phủ luôn lượng hàng bình ổn ra địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).
* Bà Nguyễn Thị Bích Vân (Giám đốc truyền thông Central Retail VN):
Đồng hành cùng TP chăm lo cho người dân
Nhận thức được tầm quan trọng của chương trình bình ổn thị trường với người tiêu dùng, nhiều năm qua đơn vị luôn tích cực đồng hành cùng TP trong công tác cao điểm bình ổn hàng hóa, đặc biệt là mỗi dịp lễ, Tết. Nhờ đó giúp duy trì giá cả hàng hóa, nhất là hàng thiết yếu.
Trong những thời điểm thị trường chịu nhiều tác động từ thiên tai, dịch bệnh, giá thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ biến động, là đơn vị tham gia bình ổn, chúng tôi đã chủ động nhiều giải pháp cung ứng hàng hóa, sản lượng được huy động tăng mạnh.
Các mặt hàng như thịt heo tham gia bình ổn quanh năm và thường xuyên áp dụng chính sách khuyến mãi, bán không lợi nhuận.N.Trí
Link nội dung: https://phapluatcongdan.vn/chuong-trinh-binh-on-gia-dua-luoi-an-sinh-den-moi-nha-a49857.html