Bếp điện, xe điện ngày càng được lòng người dân đô thị

Trạm sạc xe điện tại một trung tâm thương mại ở phường Hạnh Thông, TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Từ việc người dân chuyển sang bếp điện, xe điện đến doanh nghiệp đầu tư hạ tầng năng lượng sạch, điện đang trở thành nền tảng mới cho tiêu dùng hiện đại.

Theo các chuyên gia, đẩy mạnh điện hóa và chủ động nguồn cung năng lượng tái tạo sẽ giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Lời giải cho bài toán chi phí năng lượng

Bà Kim Dung (ngụ quận Gò Vấp cũ) cho biết gia đình đã chuyển sang dùng bếp điện vài năm gần đây, kể từ khi cải tạo lại căn bếp cũ.

"Lúc đó tôi chỉ nghĩ đơn giản là đổi sang bếp điện để tránh cháy nổ. Nhưng bây giờ thì thấy càng tiện lợi vì không cần quan tâm giá gas gần đây tăng cao", bà Dung nói.

Cùng lý do, chị Hồng Nguyên cho hay gia đình ở ngoài quê Lâm Đồng cũng đã chuyển sang xài bếp điện từ lâu vì ưu tiên an toàn và chỗ trọ hiện nay ở phường Vĩnh Hội (TP.HCM) cũng yêu cầu không sử dụng bếp gas để nấu nướng.

Không chỉ trong nấu nướng, nhiều người cũng bắt đầu làm quen với việc di chuyển trên các phương tiện xe điện.

Chị Phương Anh (24 tuổi, ngụ phường Bình Trưng) cho biết nếu đi phương tiện công cộng chị ưu tiên đi xe điện vì vừa êm, đang có nhiều khuyến mãi và quan trọng hơn là chị thấy góp được phần nào đó vào việc bảo vệ môi trường. Hiện vẫn dùng xe xăng để đi làm nhưng cho hay chị có dự định mua chiếc ô tô đầu tiên là ô tô điện.

"Lý do tôi muốn chuyển sang phương tiện chạy bằng điện là do lo ngại giá cả các loại nhiên liệu hóa thạch sẽ ngày càng tăng, khiến mỗi lần đổ xăng cho ô tô sẽ tốn một khoản lớn. Tôi không ngại thời gian đợi xe sạc điện bằng việc ngại tốn nhiều tiền xăng", chị Phương Anh nói.

Trả lời Tuổi Trẻ, tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Khương - giảng viên ngành kỹ thuật điện tử và hệ thống máy tính, Đại học RMIT Việt Nam - nhận định xu hướng điện hóa đang ngày càng tăng ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Trong đó các hộ dân chuyển từ dùng bếp gas sang bếp điện và các doanh nghiệp đang nỗ lực chuyển sang vận tải nội bộ bằng xe điện để tiết kiệm và đáp ứng các mục tiêu ESG (thúc đẩy phát triển bền vững).

Theo ông Khương, giá dầu nhạy cảm với các biến động tại Trung Đông càng làm nổi bật lên sự ổn định về giá cả trong dài hạn của điện, nhất là khi tỉ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện ngày càng tăng.

Nghiên cứu của Ember Futures, tổ chức chuyên nghiên cứu về năng lượng của Anh, chỉ ra hiện chỉ khoảng 16% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng tại các quốc gia thuộc CVF (nhóm các nước dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu, trong đó có Việt Nam) được đáp ứng bằng điện.

Xu hướng điện hóa được ghi nhận ngày càng gia tăng khi các thiết bị chạy bằng điện và chi phí vốn cho nguồn điện mặt trời ngày càng rẻ.

Trong một ví dụ tiêu biểu, giá xe hai bánh chạy bằng điện tại nhiều quốc gia đang phát triển đang có giá mua thấp hơn so với các mẫu xe xăng phổ thông, với chi phí vận hành cũng thấp hơn. Điều này tạo điều kiện cho sự chuyển dịch không chỉ từ xe xăng sang xe điện mà là từ "không có phương tiện" sang "xe điện".

Chi phí sản xuất điện giảm dần

Ông Daan Walter, chuyên gia cấp cao về năng lượng tại Ember Futures, nhận định lâu nay nhiên liệu hóa thạch vẫn được nhiều người xem là con đường duy nhất dẫn tới phát triển kinh tế nhưng các cuộc khủng hoảng năng lượng gần đây đã cho thấy lựa chọn này rất mong manh, đặc biệt với các nền kinh tế mới nổi phải chi hàng tỉ USD mỗi năm để nhập khẩu nhiên liệu.

Theo Ember, chi phí điện mặt trời đã giảm mạnh trong thập niên qua, giúp nguồn năng lượng này ngày càng cạnh tranh hơn so với nhiên liệu hóa thạch. Khoảng 10 năm trước, điện mặt trời thường phải chịu chi phí vốn cao hơn khí đốt tại nhiều nền kinh tế mới nổi nhưng hiện đã giảm đáng kể.

Nghiên cứu cho thấy tại Việt Nam, chi phí vốn cho điện mặt trời giảm từ 12% xuống còn 10% - thấp hơn mức khoảng 11% của khí đốt.

Dưới các điều kiện trên, TS Khương cho rằng điện hóa là một trong những bước đi chiến lược để giảm phụ thuộc vào dầu mỏ. Theo đó, Việt Nam nên ưu tiên điện hóa ở các lĩnh vực có mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch lớn và khả năng chuyển đổi rõ rệt, trong đó có giao thông đô thị, công nghiệp nhẹ và khu vực dân dụng.

"Trong giai đoạn hiện nay, đầu tư vào năng lượng, đặc biệt là hiệu quả năng lượng và điện hóa gắn với nguồn điện sạch, không chỉ là vấn đề môi trường mà là chiến lược cạnh tranh dài hạn của cả doanh nghiệp và quốc gia", ông Khương nêu.

Thực tế cho thấy tăng trưởng điện luôn đi cùng tăng trưởng GDP. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, mức tăng điện thương phẩm của Việt Nam đến năm 2030 được dự báo đạt khoảng 500,4 - 557,8 tỉ kWh, tương ứng mức tăng bình quân 10,3 - 12,5% mỗi năm, phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.

Đồng tình với góc nhìn trên, ông Thái Hoàng Quỳnh - Giám đốc kinh doanh ban năng lượng của Schneider Electric Việt Nam và Campuchia - nhận định hạ tầng năng lượng hiện nay không còn đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật mà đã trở thành hạ tầng kinh tế.

"Trong bối cảnh số hóa, trí tuệ nhân tạo và sự gia tăng nhanh chóng của các mô hình phụ tải mới, hạ tầng năng lượng không còn chỉ là yếu tố hỗ trợ phía sau mà trở thành nền tảng trực tiếp quyết định khả năng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế", ông Quỳnh đưa quan điểm.

Phân tích từ Tổ chức Zero Carbon Analytics cho thấy với sản lượng 25,9 TWh điện mặt trời, Việt Nam có thể tiết kiệm khoảng 594 triệu USD (tương đương 15,6 ngàn tỉ đồng) chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch nếu giá than và khí đốt duy trì ở mức hiện tại trong một năm.