Giá vé máy bay đứng trước đà tăng: Bài toán cân bằng giữa doanh nghiệp và hành khách

Chi phí nhiên liệu tăng đột biến, phá vỡ kế hoạch tài chính

Thị trường hàng không Việt Nam bước vào năm 2026 với kỳ vọng phục hồi và tăng trưởng sau giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, biến động khiến giá nhiên liệu Jet A1 leo thang nhanh chóng, đảo chiều toàn bộ các dự báo trước đó.

Tại Tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" ngày 31/3, đại diện các hãng hàng không cho biết, mức giá nhiên liệu hiện tại đã vượt xa kịch bản xây dựng đầu năm. Có thời điểm, giá Jet A1 chạm ngưỡng hơn 240 USD/thùng, cao gấp nhiều lần so với mức dự tính ban đầu.

Điều này khiến chi phí vận hành tăng vọt, tạo áp lực lớn lên hiệu quả kinh doanh. Với quy mô khai thác lớn, chỉ cần giá dầu tăng thêm 1 USD/thùng cũng khiến chi phí của hãng bay tăng hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.

Nếu xu hướng này kéo dài, tổng chi phí phát sinh có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động ổn định.

Ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc Sun PhuQuoc Airways, cho biết biến động giá nhiên liệu hiện nay là "cú sốc đầu đời" rất lớn. Theo ông Vũ, với một hãng hàng không trẻ, đây là "cú sốc" ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ kế hoạch tài chính và vận hành.

Đại diện Sun PhuQuoc Airways cho biết, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 40% tổng chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng đột biến, toàn bộ bài toán kinh doanh bị xáo trộn, vượt ngoài các kịch bản dự báo thông thường.

Ông Vũ cũng thừa nhận việc điều chỉnh giá vé là khó tránh khỏi trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh. Dù vậy, hãng vẫn nỗ lực cân đối để không gây áp lực quá lớn lên người tiêu dùng.

Ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc Sun PhuQuoc Airways (ảnh NT).

Tại buổi tọa đàm, ông Võ Huy Cường, Phó tổng giám đốc Bamboo Airways hiện nay hãng này mục tiêu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 là khôi phục và mở rộng đội bay, tập trung tăng quy mô thêm 8 - 10 tàu bay mỗi năm, hướng tới mục tiêu đưa đội bay trở lại quy mô 40 tàu bay vào năm 2030.

Trước áp lực chi phí, nhiều hãng hàng không đã tính đến phương án điều chỉnh kế hoạch khai thác. Một số đường bay kém hiệu quả có thể bị tạm dừng, trong khi tần suất các chuyến bay được cắt giảm hoặc gộp lại để tối ưu chi phí nhiên liệu. Việc thu hẹp nguồn cung chỗ ngồi diễn ra đúng thời điểm nhu cầu đi lại tăng cao, đặc biệt trong dịp lễ 30/4 – 1/5/2026 và mùa du lịch hè.

Trong khi đó, ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), nhận định đây việc giá nhiên liệu biến động là một "cơn lốc ngược" với ngành hàng không, với mức độ tác động chưa từng có kể từ sau đại dịch.

Ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) (ảnh NT).

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc nhiên liệu biến động khiến thị trường đứng trước nguy cơ mất cân đối cung cầu, từ đó tạo áp lực tăng giá vé. Tuy nhiên, hiện nay các hãng bay sẽ không tăng giá vé một cách đột ngột mà áp dụng cơ chế điều chỉnh linh hoạt. Mục tiêu là vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh, vừa hạn chế tác động tiêu cực đến nhu cầu đi lại của người dân.

Hiện nay, nhiều hãng vẫn duy trì mức giá trung bình dưới trần quy định, đồng thời triển khai các giải pháp tiết giảm chi phí như tối ưu đội bay, cải thiện hiệu suất khai thác và ứng dụng công nghệ trong vận hành.

Ngành du lịch chịu tác động dây chuyền

Không chỉ ảnh hưởng đến hàng không, giá vé tăng còn gây áp lực lên ngành du lịch. Với hơn 70% du khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không, chi phí vận chuyển đóng vai trò then chốt trong cấu thành giá tour. Khi giá vé máy bay tăng, giá tour du lịch cũng buộc phải điều chỉnh theo, có thể làm giảm sức hấp dẫn của điểm đến và ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch, đặc biệt trong mùa cao điểm.

Ông Trần Ngọc Đông Quân, Trưởng phòng Quản lý lữ hành, Sở Du lịch Tp.HCM cho biết, các doanh nghiệp du lịch ứng phó linh hoạt kịp thời, đặc biệt từ cạnh tranh về giá đã chuyển sang phát triển mạnh sản phẩm, nhất là các sản phẩm theo hướng tối ưu hành trình, đa dạng sản phẩm du lịch nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Ông Trần Ngọc Đông Quân, Trưởng phòng Quản lý lữ hành, Sở Du lịch Tp.HCM (ảnh NT).

Đồng thời đẩy mạnh thêm dòng sản phẩm du lịch nội đô, nội địa, du lịch ngắn ngày, du lịch xanh với các phương tiện có thể tiết kiệm chi phí với giá thành tour. Ngoài ra, doanh nghiệp chủ động tách chi phí nhiên liệu ra khỏi chi phí tour, điều này cũng tạo được độ tin cậy với khách hàng.

Nhiều hãng hàng không, công ty du lịch lo ngại về việc khách hàng sụt giảm trong dịp cao điểm du lịch khi chi phí nguyên liệu tăng, các hãng buộc điều chỉnh phương án về giá vé.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Sở Du lịch Tp.HCM xác định hai hướng trọng tâm, thứ nhất là thích ứng linh hoạt trong ngắn hạn và dài hạn, gồm tái cấu trúc sản phẩm, tái cấu trúc thị trường cụ thể.

Thứ hai là triển khai chương trình kích cầu thị trường và hỗ trợ cho doanh nghiệp thông qua các sự kiện lớn như Ngày hội du lịch Tp.HCM năm 2026. Thúc đẩy sự phối hợp của ngành hàng không và các doanh nghiệp lữ hành để cùng nhau tạo ra các gói sản phẩm tốt, tối ưu hóa chi phí. Đồng thời, tăng cường vận động các doanh nghiệp tăng thêm chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho du khách như sự bù đắp về giá cả cũng như cảm ơn khách hàng, trao giá trị thật thay vì chạy đua về giá cả.

Thứ ba là đa dạng hóa sản phẩm du lịch, tập trung phát triển các sản phẩm nội đô, nội địa, sản phẩm về đường thủy cũng như khai thác hiệu quả các hệ thống giao thông công cộng như metro.

Thứ tư, tái định hướng thị trường trong đó sẽ tái cấu trúc lại các thị trường trọng điểm, đặc biệt là thị trường gần, các phân khúc khách chi tiêu cao ít bị tác động bởi biến động giá cả, chẳng hạn phân khúc khách MICE hay du lịch y tế.

Hành khách lo ngại về việc tăng giá vé, chi phí du lịch tăng.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang kỳ vọng tăng trưởng mạnh, sự chững lại của các ngành dịch vụ như hàng không và du lịch có thể kéo theo tác động lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác.

Trước những thách thức hiện nay, các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Ngành hàng không cần tiếp tục tối ưu chi phí, nâng cao năng lực quản trị, trong khi cơ quan quản lý nên linh hoạt về chính sách giá và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Một vấn đề khác là các hãng hàng không dù lớn hay nhỏ đều muốn có thể tiếp cận nguồn xăng dầu bình đẳng, minh bạch, công khai.

Về phía người tiêu dùng, việc giá vé tăng trong ngắn hạn có thể là điều khó tránh. Tuy nhiên, nếu thị trường được điều tiết hợp lý, mức tăng sẽ được kiểm soát để không gây "cú sốc" lớn đến nhu cầu đi lại.

Du khách nước ngoài đến với Phú Quốc, Việt Nam.

Trong thời gian tới, giá vé máy bay nhiều khả năng vẫn sẽ là yếu tố nhạy cảm, tác động trực tiếp đến cả doanh nghiệp lẫn người dân, đồng thời phản ánh rõ những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu. Chính vì vậy, việc có hướng đi, hỗ trợ ngay từ đầu sẽ giúp cho ngành hàng không, cũng như thị trường du lịch trong nước ổn định và phát triển khi đang bước vào mùa cao điểm.

Phùng Sơn