Nông dân miền Tây xoay xở với chi phí tăng

Nông dân An Giang đang bước vào thu hoạch đông ken vụ lúa đông xuân 2025 - 2026, ước sản lượng hơn 3,8 triệu tấn - Ảnh: BỬU ĐẤU

Với việc giá xăng dầu tăng cao thời gian qua, nhiều ngư dân tận dụng dịch vụ hậu cần nghề cá như gửi sản phẩm cho tàu thu mua trên biển, nhờ vận chuyển nhiên liệu từ đất liền ra... nên đã tiết kiệm đáng kể nhiên liệu tiêu hao.

Gồng mình giảm chi phí sản xuất

Tại một cánh đồng lúa đông xuân rộng 6ha đang vào vụ thu hoạch, anh Phan Đức Minh (xã Vĩnh Trạch, tỉnh An Giang) cho biết giá lúa giảm mạnh khiến nhiều nông hộ gặp khó khăn. Lúa OM18 hiện chỉ còn khoảng 5.600 đồng/kg; OM380 dao động 5.500 - 5.600 đồng/kg; OM5451 ở mức 5.300 - 5.350 đồng/kg.

Theo anh Minh, vụ đông xuân này vẫn còn có lãi do phần lớn chi phí đầu vào được đầu tư từ trước, khi giá vật tư còn thấp. Tuy nhiên, bước vào vụ hè thu trong bối cảnh giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và xăng dầu tăng cao, nguy cơ thua lỗ là rất lớn.

Để ứng phó, nông dân buộc phải điều chỉnh phương thức sản xuất theo hướng tiết giảm chi phí. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là giảm lượng phân bón - yếu tố chiếm tỉ trọng lớn trong tổng chi phí.

"Mỗi bao phân đã trên 1 triệu đồng, nên phải tính toán lại. Tôi cũng giảm lượng giống gieo sạ từ khoảng 12kg/công xuống còn 10kg/công để hạ giá thành", anh Minh nói.

Dù xăng dầu không phải yếu tố tác động lớn nhất nhờ áp dụng phương thức tưới tiết kiệm (ướt - khô xen kẽ), nhưng giá nhiên liệu tăng đã kéo theo chi phí thu hoạch tăng mạnh. Nếu trước đây giá cắt lúa khoảng 270.000 đồng/công, nay đã lên khoảng 450.000 đồng/công.

Theo anh Minh, trong điều kiện nắng nóng của vụ hè thu, việc cắt giảm nước tưới là rất khó do vẫn phải đảm bảo kiểm soát cỏ dại và duy trì sinh trưởng cây lúa. Điều này khiến chi phí nhiên liệu cho bơm tưới khó có thể giảm.

"Nông dân đang chịu áp lực kép khi giá lúa giảm nhưng chi phí sản xuất lại tăng cao. Nếu vụ hè thu giá lúa dưới 6.500 đồng/kg thì gần như không có lợi nhuận", anh Minh nhận định.

Khuyến khích tiết kiệm, ứng dụng kỹ thuật

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Văn Dũng (Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang) cho rằng nông dân khó tác động đến giá thị trường, do đó giải pháp trọng tâm vẫn là giảm chi phí sản xuất. Điểm tích cực là vụ đông xuân năm nay đạt năng suất cao, tăng khoảng 30% so với trước, góp phần bù đắp phần nào chi phí.

Đối với vụ hè thu, ngành chuyên môn khuyến cáo nông dân áp dụng các tiến bộ kỹ thuật như giảm lượng phân bón dư thừa (trước đây thường vượt 30 - 40%), chuyển từ bón rải sang bón vùi để nâng hiệu quả sử dụng phân đạm lên 70 - 80%. Đồng thời hạn chế phun thuốc bảo vệ thực vật trong 40 ngày đầu, giảm lượng giống gieo sạ và điều chỉnh quy trình canh tác phù hợp.

"Nếu không áp dụng các biện pháp tiết giảm, chi phí có thể tăng tương đương mức tăng của vật tư (trước đây từng tăng khoảng 20%). Vì vậy việc tuyên truyền, hướng dẫn nông dân thực hành tiết kiệm, sử dụng hợp lý vật tư là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay", ông Dũng nhấn mạnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, vụ đông xuân 2025 - 2026 toàn tỉnh đã xuống giống 503.563ha/505.711ha, đạt 99,5% kế hoạch. Dự kiến thu hoạch dứt điểm trong tháng 4, năng suất ước đạt 7,6 tấn/ha, sản lượng khoảng 3,8 triệu tấn.

An Giang tiếp tục là địa phương đi đầu trong phát triển lúa chất lượng cao, lúa thơm, lúa đặc sản, đáp ứng nhu cầu thị trường. Địa phương cũng đang triển khai hiệu quả đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL. Nhằm thúc đẩy tiêu thụ lúa gạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Công Thương đã tổ chức hội nghị liên kết, xúc tiến tiêu thụ lúa gạo năm 2026, với sự tham gia của 20 doanh nghiệp và 40 hợp tác xã tiêu biểu, góp phần tăng cường kết nối cung - cầu trong toàn chuỗi ngành hàng.

Phát triển đội tàu hậu cần, hỗ trợ ngư dân bám biển

Nhiều ngư dân cho biết vẫn duy trì hoạt động đánh bắt để giữ chân lao động dù giá xăng dầu tăng cao - Ảnh: THANH HUYỀN

Tại Cà Mau, địa phương có 6 cảng cá với hơn 5.200 tàu thuyền, ngành thủy sản đang tạo sinh kế cho khoảng 40.000 - 50.000 lao động. Tuy nhiên hoạt động khai thác đang chững lại do giá xăng dầu tăng cao.

Ông Nguyễn Văn Cộp (ấp Kinh Hòn Bắc, xã Đá Bạc) cho biết việc vươn khơi thời điểm này gần như chắc chắn lỗ vốn. "Cho tàu ra khơi lúc này chủ yếu để giữ lao động, tránh mất bạn biển khi giá dầu hạ nhiệt", ông nói. Để cầm cự, ông Cộp tận dụng dịch vụ hậu cần nghề cá như gửi sản phẩm cho tàu thu mua trên biển và nhờ vận chuyển nhiên liệu từ đất liền ra. Nhờ đó mỗi chuyến biển có thể tiết kiệm khoảng 400 lít dầu/tàu khứ hồi, tương đương khoảng 13 triệu đồng.

Tương tự, ông Đỗ Viết Thiệp (ấp Kinh Hòn, xã Đá Bạc) cũng gặp khó dù làm nghề bẫy mực ốc - vốn ít tiêu hao nhiên liệu. "Sau chuyến này tôi chỉ duy trì một ghe hoạt động, một ghe nằm bờ để giảm chi phí. Dù khó khăn nhưng vẫn phải bám biển, mong được Nhà nước hỗ trợ", ông Thiệp chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Văn Đoàn (Phó chủ tịch UBND xã Đá Bạc), đã có một số tàu cá chủ động nằm bờ, không ra khơi dù đang vào mùa khai thác. Chính quyền địa phương đang vận động người dân tiết giảm chi phí, đồng thời khuyến khích phát triển đội tàu hậu cần để hỗ trợ ngư dân giảm chi phí di chuyển.