Bạn trẻ pha hạt chia cùng nước lọc uống để giữ dáng, chuyên gia nói gì?

Nhiều bài viết trên mạng xã hội chia sẻ việc uống hạt chia có thể giúp xuống 6kg trong 1 tháng - Ảnh: MXH

Hạt chia có thể 'đốt mỡ'?

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Võ Thị Tố Hi - Trưởng khoa dinh dưỡng Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) - cho hay hạt chia có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, nhưng không phải theo kiểu "đốt mỡ" như nhiều người vẫn nghĩ. Tác dụng chính của hạt chia là giúp kiểm soát cảm giác đói và lượng thức ăn nạp vào.

Thành phần đáng chú ý nhất là chất xơ hòa tan. Khi vào đường tiêu hóa, chất xơ này hút nước và tạo thành dạng gel, làm chậm quá trình tiêu hóa và rỗng dạ dày. Nhờ đó, người ăn cảm thấy no lâu hơn và ít ăn thêm trong các bữa sau.

Ngoài ra hạt chia còn cung cấp một lượng đạm thực vật và chất béo không bão hòa, góp phần giúp đường huyết sau ăn ổn định hơn. Khi đường huyết ít dao động, cảm giác đói và thèm ăn vặt cũng giảm đi.

Tuy nhiên cần nói rõ rằng hạt chia không phải là thực phẩm giúp giảm cân một cách độc lập. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy, nếu không kiểm soát tổng năng lượng khẩu phần, việc bổ sung hạt chia đơn thuần không tạo ra hiệu quả giảm cân rõ rệt.

Bác sĩ Hi cho hay để hỗ trợ kiểm soát cân nặng, lượng hạt chia phù hợp thường khoảng 10-20g mỗi ngày (tương đương 1-2 muỗng canh).

Đây là mức đủ để bổ sung chất xơ giúp tăng cảm giác no mà không làm tăng đáng kể năng lượng khẩu phần.

Khi sử dụng, nên ngâm hạt chia để hạt nở trước khi ăn, hoặc dùng cùng các món có nước như sữa chua, yến mạch, nước uống. Uống đủ nước trong ngày, để hỗ trợ hệ tiêu hóa xử lý lượng chất xơ tăng lên.

Nếu dùng quá nhiều, có thể gặp một số vấn đề như đầy bụng, chướng hơi, táo bón hoặc tiêu chảy, do tăng chất xơ quá nhanh; tăng tổng năng lượng khẩu phần, vì hạt chia vẫn chứa chất béo; nguy cơ nghẹn, đặc biệt khi ăn hạt khô chưa ngâm.

Ngoài ra ở một số người có bệnh lý tiêu hóa, hoặc đang dùng thuốc (đặc biệt là thuốc chống đông), cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.

Ai cần lưu ý khi sử dụng hạt chia?

Bác sĩ Hi chia sẻ thêm, hạt chia tương đối an toàn với người khỏe mạnh, nhưng một số nhóm cần lưu ý, người có bệnh lý tiêu hóa (như hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng) nên bắt đầu với lượng nhỏ vì chất xơ cao có thể gây đầy bụng.

Người có rối loạn nuốt hoặc người cao tuổi, cần tránh dùng hạt khô do nguy cơ nghẹn. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc có rối loạn đông máu vì hạt chia có chứa omega-3, có thể ảnh hưởng nhẹ đến quá trình đông máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Người huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc hạ áp, nên theo dõi vì hạt chia có thể hỗ trợ hạ huyết áp nhẹ. Người đái tháo đường, có thể sử dụng, nhưng cần chú ý cách chế biến, tránh thêm đường hoặc sữa đặc.

Phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc người đang điều trị bệnh mạn tính, không nên tự ý dùng kéo dài với mục đích giảm cân mà cần được tư vấn cá thể hóa.

Một điểm quan trọng là không nên ăn hạt chia khô trực tiếp, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có vấn đề nuốt, vì nguy cơ hạt trương nở nhanh có thể gây nghẹn.

Các biểu hiện như đầy bụng, chướng hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài thường liên quan đến việc tăng lượng chất xơ quá nhanh hoặc vượt khả năng thích nghi của cơ thể.

Ngoài ra nếu xuất hiện cảm giác nghẹn, vướng ở cổ, khó nuốt, đặc biệt sau khi ăn hạt chia khô hoặc chưa ngâm đủ, cần nghĩ đến nguy cơ hạt trương nở gây tắc nghẽn tại thực quản hoặc đường tiêu hóa.

Một số ít trường hợp có thể gặp phản ứng dị ứng như nổi mề đay, ngứa, sưng môi - lưỡi, hoặc khó thở. Dù hiếm, đây là dấu hiệu cần được xử trí sớm.

Khi xuất hiện các triệu chứng nhẹ, nên ngừng sử dụng hạt chia, điều chỉnh lại liều lượng và cách dùng (ngâm nở, uống đủ nước), đồng thời theo dõi thêm. Nếu triệu chứng không cải thiện, kéo dài hoặc nặng lên, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Trong trường hợp có dấu hiệu khó nuốt, nghẹn, đau ngực, khó thở hoặc nghi ngờ dị ứng nặng, cần đi khám ngay tại cơ sở y tế, không tự xử trí tại nhà.

"Hạt chia là một thực phẩm giàu dinh dưỡng, có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng thông qua việc tăng cảm giác no, nhưng không phải là "giải pháp giảm cân nhanh". Hiệu quả chỉ đạt được khi sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và kết hợp với chế độ ăn cân bằng cùng lối sống lành mạnh", bác sĩ Hi nói.