Triển khai sớm xăng sinh học E10RON95: Giảm áp lực nguồn cung và hạ nhiệt giá xăng dầu

Xăng RON95-III 24.330 đồng/lít, xăng ERON95-V 24.730 đồng/lít, dầu DO 0.05s 35.440 đồng/lít. Ảnh chụp ngày 27-3 tại cây xăng Công ty cổ phần Vật tư - xăng dầu (Comeco), chi nhánh số 7, địa chỉ 49 Trường Chinh, TP.HCM - Ảnh: HỮU HẠNH

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam - cho rằng Việt Nam vẫn nhập khẩu khoảng 32% các sản phẩm thành phẩm xăng dầu; trong khi Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn sử dụng 100% nguồn dầu thô nhập khẩu từ Kuwait và Nhà máy lọc dầu Bình Sơn nhập khẩu khoảng 30% dầu thô.

Ông Tuấn nói: "Trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu đang căng thẳng khi chiến tranh đang xảy ra ở khu vực Trung Đông, tôi cho rằng nếu thực hiện lộ trình chuyển đổi sớm hơn, thực hiện ngay từ tháng 4 như chỉ đạo của Thủ tướng thay vì chờ đến ngày 1-6 như dự kiến ban đầu, sẽ góp phần giảm căng thẳng về nguồn cung".

Triển khai sớm sẽ có lợi

* Vừa phải lo đảm bảo nguồn cung vừa lo thực hiện phối trộn xăng sinh học theo lộ trình, liệu các doanh nghiệp xăng dầu có đủ khả năng đẩy nhanh tiến độ sớm hơn hai tháng hay không, thưa ông?

- Thông tư 50 của Bộ Công Thương về lộ trình áp dụng tỉ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống, dự kiến thực hiện từ ngày 1-6, được thiết kế và ban hành trong điều kiện bình thường. Trong khi đó với nguồn năng lượng xăng dầu phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, có thể gây ra rủi ro lớn, đặc biệt khi chiến tranh tiếp tục diễn biến phức tạp.

Do vậy, nếu triển khai được chương trình xăng sinh học sớm hơn có thể sẽ giảm một phần áp lực từ việc nhập khẩu xăng dầu. Bởi việc mua ethanol thuận lợi hơn nhiều so với mua xăng dầu. Nguồn nguyên liệu ethanol chủ yếu từ Mỹ và Brazil, không đi qua tuyến vận tải qua Trung Đông, nên không bị hưởng bởi chiến sự ở Trung Đông.

Ông Đỗ Văn Tuấn

Đặc biệt Việt Nam có tiềm năng về sản xuất nhiên liệu sinh học, nên khi thúc đẩy tiêu thụ xăng sinh học sẽ giúp nguồn ethanol được sản xuất nhiều hơn, góp phần cung ứng nguyên liệu cho lĩnh vực xăng dầu. 

Trong thực tế, nguồn ethanol trong nước đáp ứng được khoảng 25-30%. Trong đó những nhà máy sản xuất ethanol đang sản xuất sẵn sàng mở rộng với khối lượng cung ứng khoảng 25.000m3/tháng, tương đương 27% so với nhu cầu.

* Chúng ta đã triển khai xăng sinh học nhiều năm nay nhưng chưa đạt mục tiêu kỳ vọng. Một số ý kiến cho rằng không phải dòng xe nào cũng phù hợp với xăng sinh học nên người dùng còn băn khoăn, thưa ông?

- Thông tư 50 được xây dựng trong thời gian dài, từ đầu năm 2025 và được lấy ý kiến nhiều bên liên quan. Trong quá trình đó, Bộ Công Thương cũng đã rà soát tất cả những thuận lợi, khó khăn mà doanh nghiệp sẽ gặp phải khi triển khai việc chuyển đổi sang xăng sinh học. Đến nay, các chính sách đã tương đối phù hợp với cả nhà sản xuất, phân phối xăng dầu và người tiêu dùng.

Có thể thấy trong chính sách vẫn cho tồn tại xăng E5RON92. Mục tiêu là để đáp ứng nhu cầu cho những người có phương tiện xe cũ hoặc những người có thu nhập thấp vẫn luôn quan tâm tới giá xăng dầu. Giá mặt hàng này có mức chênh lệch dù chỉ vài trăm đồng nhưng vẫn được nhiều người dân quan tâm, nên việc duy trì xăng E5RON92 sẽ đáp ứng cho nhu cầu này.

Một số hiệp hội ngành nghề, đặc biệt là Hiệp hội Ô tô Việt Nam cho hay vẫn có khoảng 60.000 ô tô của một đơn vị thành viên được sản xuất từ trước năm 1995, có thể không tương thích với E10RON95 mà chỉ tương thích với E5RON92. Vì vậy việc tiếp tục duy trì xăng E5RON92 là để phù hợp với những xe cũ có nhu cầu.

Còn lại tất cả các loại xăng khác như RON95 mức 3, mức 5 đều được pha trộn với 10% ethanol để có xăng sinh học E10RON95. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam và Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam, hầu hết các dòng xe phổ biến được các doanh nghiệp thuộc những hiệp hội này sản xuất đều tương thích với xăng E10.

Vẫn còn nhiều thách thức

* Thời gian thực hiện trong tháng 4 theo chỉ đạo của Chính phủ là rất cận kề. Vậy theo ông, những thách thức đặt ra là gì?

- Thông tư 50 được ban hành từ 7-11-2025 và bắt buộc thực hiện chuyển đổi là từ 1-6-2026, nay được yêu cầu thực hiện sớm hơn trong bối cảnh đặc biệt. Chúng ta đã có ít nhất sáu tháng cho doanh nghiệp có thời gian để chuẩn bị cho cơ sở hạ tầng và các nguồn lực khác như đàm phán hợp đồng mua hàng, tạo lập nguồn cung hàng để thực hiện theo lộ trình đúng tiến độ nên tôi nghĩ sẽ không quá khó khăn.

Tuy nhiên cũng có một số thách thức nhỏ đặt ra. Theo quy định của nghị định 83 về kinh doanh xăng dầu, mỗi thương nhân đầu mối được phép phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống phải tự đầu tư các trạm phối trộn và các phòng thí nghiệm. Vấn đề này đang được tháo gỡ tại dự thảo nghị định sửa đổi các nghị định về kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương xây dựng, trình Chính phủ ban hành thời gian tới.

Các công ty thương nhân đầu mối có thể sử dụng các dịch vụ thuê ngoài để thực hiện thí nghiệm và không phải đầu tư những phòng thí nghiệm đắt tiền cho việc thử nghiệm sản phẩm. Ngoài ra cũng có những thách thức nhất định trong việc đảm bảo nguồn ethanol khi chiến tranh vẫn đang xảy ra.

Bởi ethanol là một trong những nguyên liệu được sử dụng thay thế một phần cho xăng khoáng nên việc mua mặt hàng này sẽ có những khó khăn nhất định do nhu cầu tăng so với bình thường.

* Trong bối cảnh giá xăng tăng mạnh, việc sử dụng xăng sinh học có giúp bình ổn giá xăng dầu?

- Năm năm trở lại đây, giá ethanol luôn thấp hơn giá xăng khoáng. Có một so sánh để thấy dễ nhất đó là từ ngày 1-8-2025, Petrolimex đã bán hầu hết xăng E10RON95 cùng với RON95 tại TP.HCM, giá xăng E10RON95 chênh lệch khoảng 350 đồng. Nguyên nhân do ethanol rẻ hơn xăng khoáng nên khi phối trộn với tỉ lệ 10% sẽ kéo giảm giá xăng xuống.

Chúng ta cũng có thuận lợi khi Chính phủ đang nỗ lực hết sức để bình ổn giá xăng dầu, như giảm thuế nhập khẩu và mới đây là giảm thuế môi trường và các chính sách hỗ trợ khác như dùng ngân sách để bình ổn giá. 

Nhưng mặt hàng ethanol nhập khẩu cũng đã được giảm thuế từ 15% xuống 5%, mức giảm rất lớn để tăng cường nguồn nhập khẩu khi trong nước mới đang đáp ứng gần 30%. Tức là đang có sự hỗ trợ rất tốt để tạo nguồn ethanol về Việt Nam, cũng như giúp giảm giá nhiên liệu sinh học để góp phần giảm giá xăng nói chung.

30 ngày chạy đua triển khai xăng sinh học

Cửa hàng xăng dầu bán xăng sinh học tại miền Bắc - Ảnh: P.SƠN

Để hạ nhiệt giá xăng dầu, ngày 26-3 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 482 về việc áp dụng từ 24h ngày 26-3 đến hết ngày 15-4 mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diezen và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít; xăng, dầu diezen và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào; mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Cùng với xu hướng giảm của giá dầu thế giới, chính sách này đã tạo tác động rõ rệt đến thị trường trong nước. Giá xăng dầu ghi nhận mức giảm sâu nhất từ trước đến nay, trong đó xăng RON95 giảm gần 6.000 đồng/lít.

Giá xăng E5RON92 là 23.326 đồng/lít (giảm 4.749 đồng/lít), thấp hơn xăng RON95-III 1.006 đồng/lít; xăng RON95-III là 24.332 đồng/lít (giảm 5.625 đồng/lít). Dầu diesel 0.05S là 35.440 đồng/lít (giảm 2.459 đồng/lít); dầu hỏa là 35.384 đồng/lít (giảm 971 đồng/lít); dầu mazut 180CST 3.5S là 21.748 đồng/kg (tăng 1.503 đồng/kg).

Bên cạnh các giải pháp về thuế, Chính phủ cũng thúc đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học nhằm tạo nền tảng ổn định lâu dài cho thị trường năng lượng.

Tại cuộc họp với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ngày 26-3, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng nếu triển khai ngay lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống trong tháng 4 theo chỉ đạo của Thủ tướng, mốc thời gian thực hiện có thể là giữa tháng hoặc muộn nhất ngày 30-4. Đồng nghĩa với việc toàn bộ hệ thống chỉ có khoảng 30 ngày để hoàn tất các khâu chuẩn bị.

Đây là quỹ thời gian rất ngắn, đòi hỏi sự chuẩn bị khẩn trương và phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Theo ông Tân, việc rút ngắn lộ trình là yêu cầu cao, không dễ thực hiện nhưng cần thiết để tận dụng cơ hội ổn định thị trường và thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng sạch. Điều này cũng cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc vừa kiểm soát giá xăng dầu trước mắt vừa hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.