Doanh nghiệp hiến kế, tận dụng 150 ngày chính sách thuế mới của Mỹ

Đại diện doanh nghiệp đề xuất ý kiến tại hội thảo ngày 25-3 - Ảnh: TRƯƠNG LINH

Ngày 25-3, đại diện các cơ quan chức năng và doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM có cơ hội cùng ngồi lại để phân tích, đưa ra các giải pháp tận dụng và ứng phó cho các thay đổi trong chính sách thuế quan Mỹ, nhất là trong giai đoạn 150 ngày tới.

Vừa tận dụng, vừa ứng phó

Cuối tháng 2-2026, tòa án Mỹ đã bác bỏ các mức thuế đối ứng do Tổng thống Donald Trump áp dụng, thay bằng mức thuế tạm thời 10% đối với hàng nhập khẩu toàn cầu trong 150 ngày.

So với mức 20% trước đó, chính sách này tạo thêm dư địa cho xuất khẩu Việt Nam, nhưng cũng khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro khi mức thuế dài hạn vẫn chưa được ấn định.

Phát biểu tại hội thảo, Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) Cao Thị Phi Vân nhận định Việt Nam nằm trong nhóm các nước ASEAN hưởng lợi khi thuế quan về 10%, và các doanh nghiệp cũng đang tận dụng để sản xuất và giao hàng trong giai đoạn 150 ngày này.

Hội thảo do ITPC phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh TP.HCM (VCCI-HCM) và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức.

Theo bà Vân, các thách thức sẽ còn nằm trong trung hạn và dài hạn, khi mức thuế quan này trong 150 ngày cũng có thể tăng lên 15%, đi kèm với nguy cơ tăng cao hơn khi hết thời hạn.

"Sau 150 ngày, chúng ta sẽ cần quan tâm đến mức thuế áp tiếp theo ở mức nào để hàng Việt có thể tiếp tục cạnh tranh", bà Vân nêu.

Chia sẻ trực tuyến, giáo sư Trần Ngọc Anh (Đại học Indiana, Mỹ) phân tích chính quyền ông Trump đang có nhiều chiến lược để duy trì chính sách thuế quan.

Theo đó, sau giai đoạn 1 áp dụng "phụ phí nhập khẩu tạm thời" 10% đồng nhất trên toàn cầu để bảo vệ cán cân thanh toán kéo dài đến 24-7, Washington đang triển khai giai đoạn 2 khi khởi xướng điều tra theo Chương 301 về tình trạng dư thừa năng lực và lao động nhằm áp dụng các chế tài thương mại thay thế khi mức thuế 10% hết hạn.

Giáo sư Trần Ngọc Anh gợi ý doanh nghiệp Việt cần tận dụng "thời điểm thuận lợi" để đẩy mạnh xuất khẩu hàng tồn kho vào Mỹ trước khi thuế leo thang vào tháng 7.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý các nhà sản xuất Việt Nam sẽ cần chuẩn bị sẵn sàng về nhiều mặt, như pháp lý, trước các cuộc điều tra sắp tới của Mỹ.

Gỡ nút thắt về thủ tục để doanh nghiệp kịp thích ứng

Tiến sĩ Huỳnh Thế Du (Wisconsin Oshkosh, Mỹ) với kinh nghiệm từ quốc tế chỉ ra rằng giai đoạn 150 ngày không phải khoảng lặng chính sách, mà là khoảng thời gian các quốc gia và doanh nghiệp phải chuyển sang trạng thái điều hành theo kịch bản, rà soát lại cấu trúc chuỗi cung ứng, năng lực tuân thủ và mức độ linh hoạt của hoạt động xuất khẩu.

Trong đó, nổi cộm nhất là tập trung vào những thay đổi chính sách thương mại từ phía Mỹ, đặc biệt là quy định tạm thời trong 150 ngày liên quan đến xuất xứ hàng hóa.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho các cuộc điều tra theo khoản 301 hay 201 - vốn sẽ đòi hỏi doanh nghiệp cung cấp bảng câu hỏi chi tiết về nguồn gốc nguyên liệu, cấu trúc chi phí, lao động và chuỗi cung ứng.

Trước nút thắt này, nhiều doanh nghiệp cho rằng cần sớm tháo gỡ các nút thắt thủ tục để duy trì hoạt động xuất khẩu.

Tại hội thảo, đại diện quản lý sản xuất một tập đoàn tại Mỹ cho rằng quy trình cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) còn phức tạp, tốn thời gian, khiến doanh nghiệp khó thích ứng kịp.

"Cần tích hợp các quy trình này lên hệ thống số, thậm chí ứng dụng AI để hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nhanh hơn, thay vì phải phụ thuộc vào xử lý thủ công" - vị này đề xuất.

Mở rộng ý kiến, một đại diện khác cho rằng việc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan như thuế, hải quan, Bộ Công Thương và đơn vị cấp C/O sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí nhân lực và thời gian xử lý hồ sơ.

"Khi dữ liệu đầu vào - đầu ra đã có sẵn trên hệ thống, doanh nghiệp chỉ cần lựa chọn là có thể xác định xuất xứ, không phải làm lại toàn bộ chứng từ, từ đó cũng giúp chúng tôi giảm thời gian và chi phí", đại diện này giải thích.

Phản hồi trực tiếp các doanh nghiệp tại hội thảo, ông Nguyễn Trường Thi - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM - cho biết đối với việc cấp C/O hiện vẫn do các đơn vị thuộc Bộ Công Thương hoặc cơ quan được ủy quyền thực hiện.

"Tuy nhiên, theo định hướng phân cấp, dự kiến trong thời gian tới Sở Công Thương TP.HCM sẽ tiếp nhận thêm thẩm quyền liên quan. Khi có thay đổi chính thức, Sở sẽ thông báo cụ thể để doanh nghiệp chủ động thực hiện" - ông Thi cho hay, đồng thời khuyến nghị các doanh nghiệp, đặc biệt là đơn vị xuất khẩu sang thị trường Mỹ, chủ động liên hệ để được hỗ trợ tháo gỡ khó khăn.