Nón lá làng Chuông xuất ngoại
Nón lá truyền thống bền chắc và nghệ thuật làng Chuông (xã Thanh Oai, Hà Nội) đang dần phục hồi sức sống khi khoác lên mình lớp áo gấm lụa, kim sa theo chân giới trẻ và du khách đến nhiều không gian văn hóa khác nhau.
Những chiếc nón lá cách tân nghệ thuật sắp được xuất bán
Không còn cảnh nón trắng xếp chồng chờ người mua vào mấy vụ cấy gặt,
Du khách nước ngoài gồm cả trẻ em thích thú trải nghiệm làm thử nón lá làng Chuông - Ảnh: NVCC
Tỉ mẩn từng công đoạn để thu hút khách bốn phương
Để làm ra chiếc nón gấm lụa hay nón kim sa hoàn hảo, người thợ không chỉ cần sự khéo léo đơn thuần mà còn phải thật sự nhẫn nại và trau chuốt.
Cái khó nhất của việc cách tân nón lá chính là "cuộc chiến" giữa hình dáng và chất liệu chiếc nón. Người thợ phải căn chỉnh, kéo căng tấm vải lụa sao cho ôm sát khung nón hình chóp cứng cáp mà không để lại nếp nhăn, hoa văn không được gãy khúc.
Chị Lụa cho hay làm nón lụa khó gấp mấy lần nón thường. "Các cụ ở làng phải mất bao nhiêu ngày đêm, hỏng không biết bao nhiêu phôi nón mới tìm ra được cách căng vải chuẩn nhất", nghe chị Lụa kể mà thương cái sự tỉ mẩn của người làm nghề.
Để chiều lòng "thượng đế", những người thợ làng Chuông phải lặn lội sang tận làng lụa Vạn Phúc tìm mẫu vải đẹp nhất và những bảng màu phù hợp xu hướng để ướm lên nón. Chị Linh tâm sự phải cập nhật liên tục xem bây giờ giới trẻ thích màu pastel nhẹ nhàng hay những màu rực rỡ, rồi vải nào lên nón thì phẳng, vải nào thì bị xô...
Khi nón lụa, nón gấm đã bắt đầu quen mắt, người làng Chuông lại tiếp tục thử thách mình với nón kim sa. Theo lời chị Lụa, đây là loại nón khó làm nhất.
Vải kim sa dày, cứng và đầy những hạt nhựa lấp lánh. Người thợ phải tính toán từng đường cắt để vết nối không bị lộ, khi khâu nếu không khéo léo lách mũi kim qua khe các hạt kim sa thì sẽ không khâu lại được. Chính sự công phu ấy đã tạo ra chiếc nón lá cách tân hoàn hảo, nên kiều bào và du khách nước ngoài rất chuộng.
Từ sự hoài nghi ban đầu, giờ đây những chiếc nón lá cách tân đã được thị trường đón nhận nồng nhiệt, không chỉ trong nước mà còn ở nước ngoài.
Bằng sự sáng tạo không ngừng nghỉ, sự kết hợp giữa ý tưởng táo bạo của người trẻ và đôi bàn tay tài hoa của thế hệ đi trước đã giúp nón lá làng Chuông không bị lãng quên, mà ngược lại còn sống động và rực rỡ hơn bao giờ hết trong dòng chảy đời sống hiện đại.
Cách tân là bước đệm giúp văn hóa truyền thống đi xa hơn
Theo TS văn hóa học Lê Thị Trúc Anh (Học viện Cán bộ TP.HCM), cách tân không đồng nghĩa với việc làm mất đi giá trị truyền thống nếu cái hồn của nghề vẫn được giữ nguyên.
Bà Trúc Anh chia sẻ thêm: "Việc nón lá được làm mới bằng màu sắc, họa tiết hay hình thức đã giúp sản phẩm truyền thống tiếp cận gần hơn giới trẻ và du khách - những người không chỉ tìm một vật dụng, mà còn tìm cảm xúc và câu chuyện văn hóa".
Từ đó, nón lá dần trở thành sản phẩm văn hóa hấp dẫn, giúp người trẻ cảm thấy gần gũi hơn, hình thành niềm tự hào và khơi gợi nhu cầu tìm hiểu sâu hơn về nguồn cội sản phẩm.
Phiên chợ nón làng Chuông