Cướp biển lại hoành hành - Kỳ 4: Vịnh Guinea - 'miền Tây hoang dã' của cướp biển
So với các khu vực khác, cướp biển vịnh Guinea hiện tổ chức quy củ hơn và hành sự hung hãn hơn.
Ngày 11-1-2025, hải quân Nigeria đột kích trại cướp biển bắt giữ hai tên tại làng Fununu. Nhiều tên khác đã tẩu thoát - Ảnh: globalupfront.com
Vào ngày 3-12-2025, tàu chở khí hóa lỏng Cgas Saturn treo cờ Bồ Đào Nha bị bọn 
Tàu chở khí hóa lỏng Cgas Saturn bị cướp biển tấn công ngày 3-12-2025 - Ảnh: marinetraffic.com
Các nguyên nhân và biện pháp đối phó cướp biển
Nhà phân tích Albert Derrick Fiatui - người sáng lập Trung tâm Các vấn đề hàng hải quốc tế (CIMAG) ở Ghana - đã xác định các nguyên nhân chủ yếu dẫn tới cướp biển vịnh Guinea và các biện pháp đối phó như sau:
- Tính chất dễ tổn thương của tàu cá: Các tàu nhỏ và không vũ trang như tàu đánh cá Mengxin 1 không đủ khả năng tự vệ chống lại cướp biển sử dụng xuồng cao tốc. Hầu hết tàu không có thiết bị an ninh cơ bản như máy radar.
Để đối phó, cảnh sát biển và các nghiệp đoàn đánh cá cần huấn luyện cho tàu thuyền các chiến thuật né tránh như lái tàu theo kiểu dích dắc và trang bị các thiết bị không gây chết người như còi âm thanh cường độ cao, đèn nhấp nháy và nút báo động kết nối hải quân.
- Rủi ro về địa lý: Vùng đặc quyền kinh tế của Ghana rộng 218.000km² nhưng chỉ có 2 - 3 tàu tuần tra hoạt động mỗi ngày. Để đối phó, hải quân và tàu hộ tống tư nhân cần thường xuyên tuần tra hơn nữa.
Năm 2023, Cameroon đã thực hiện chương trình trinh sát bằng máy bay không người lái (UAV) trị giá 10 triệu USD để phát hiện cướp biển từ xa 50km và chuyển tọa độ cho tàu hải quân.
- Thiếu thông tin liên lạc: Nói chung, hầu hết tàu cá đều không có thiết bị liên lạc vệ tinh nên sẽ mất tín hiệu liên lạc ở cự ly trên 10 hải lý. Để đối phó, cần phải trang bị điện thoại vệ tinh (khoảng 1.000 USD/máy) và thiết bị đầu cuối có độ mở nhỏ (VSAT) để gọi ứng cứu.
Ngoài ra cần bổ sung thêm thiết bị theo dõi hệ thống nhận dạng tự động (AIS) có nút báo động (khoảng 200 USD/máy). Thiết bị này đã chứng minh hiệu quả trên vịnh Aden giúp kéo giảm 40% số vụ cướp biển vào năm 2019.
- Sử dụng bắt cóc như chiến thuật: Hiện nay, cướp biển vịnh Guinea thường nhắm vào thủy thủ đoàn hơn hàng hóa, đặc biệt là các thuyền viên nước ngoài nhằm đòi tiền chuộc cao hơn, trung bình 50.000 USD/người vào năm 2022 theo ghi nhận của Công ty tư vấn Risk Intelligence (Đan Mạch).
Để đối phó, cần chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, tích hợp các nguồn cung cấp dữ liệu AIS, hình ảnh vệ tinh và phân tích mô hình trí tuệ nhân tạo để có thể dự đoán các tuyến đường có cướp biển. Cần mở rộng các lực lượng tác chiến hỗn hợp để ngăn chặn bọn bắt cóc trong vòng 48 tiếng.
Vùng biển vịnh Guinea đang thiếu lực lượng chấp pháp chống cướp biển - Ảnh: eunavfor.eu
Do nạn đánh bắt cá quá mức trên vịnh Guinea, tàu thuyền phải ra khơi xa hơn 12 hải lý và vô tình đi vào vùng hoạt động của bọn cướp biển. Các chuyến đi dài làm tiêu hao nhiên liệu và sức chịu đựng của thủy thủ đoàn, từ đó khả năng phòng thủ của tàu suy yếu.
Để đối phó, cần tạo thêm việc làm trên bờ, từ đó cắt giảm nguồn tuyển dụng của cướp biển.
Ngoài ra, cần triển khai các phao nổi an toàn sử dụng năng lượng mặt trời trang bị camera và đèn hiệu SOS để cung cấp nơi trú ẩn và giám sát tương tự các phao ở eo biển Malacca được xây dựng vào năm 2019.
******************
Bọn cướp biển đã mở rộng phạm vi tấn công tàu thuyền bằng cách sử dụng "tàu mẹ" làm căn cứ nổi. Chúng còn biết sử dụng thiết bị gây nhiễu hệ thống liên lạc của tàu.
>> Kỳ tới: Chiến thuật gây sốc của cướp biển 2.0
Cướp biển lại hoành hành - Kỳ 1: Tàu thuyền nín thở qua eo biển Singapore