Sắp bỏ thuế khoán, 5 triệu hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?

Chỉ còn chưa đầy ba tháng nữa, hơn 5 triệu hộ kinh doanh sẽ không còn nộp thuế theo phương pháp khoán, mà chuyển sang nộp thuế theo kê khai.

Vậy từ bây giờ các hộ kinh doanh phải chuẩn bị gì để khỏi bỡ ngỡ?

Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh buộc phải chuyển sang tự khai, tự tính và tự nộp thuế theo doanh thu, thay vì nộp một mức thuế khoán như bao năm nay. Trong ảnh: Tại một quán phở ở TP.HCM - ẢNH: QUANG ĐỊNH

Trong đó chỉ có 85.430 hộ có doanh thu năm từ 100 triệu đồng trở xuống, thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Còn 276.449 hộ, chiếm 76,39% so với tổng số hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân. Trong số này có 19.060 hộ đã nộp thuế theo phương pháp kê khai. Như vậy còn tới 257.389 hộ sẽ phải chuyển từ nộp thuế khoán thành nộp theo phương pháp kê khai.

Tiểu thương bán rau ở chợ Tân Sơn Nhất, TP.HCM

Kinh doanh gần 15 năm nay, bà Trần Thị Lập - chủ tiệm tạp hóa (phường Hà Đông, TP Hà Nội) nộp thuế khoán. Doanh thu mấy năm nay khoảng 400 triệu đồng/năm. Nên tiền thuế VAT và thu nhập cá nhân nộp hằng quý khoảng 1,5 triệu đồng.

Trước bà nộp cho cán bộ thuế quản lý trực tiếp, 2 năm nay nộp qua ứng dụng eTax mobile và không phải làm bất cứ thủ tục gì. Từ năm 2026, Nhà nước sẽ bỏ thuế khoán, tính thuế theo doanh thu và phải xuất HĐĐT từng lần bán hàng. Bà Lập nói thật: chưa hình dung ra việc sẽ tính thuế như thế nào, nhất là chi phí để xuất HĐĐT từ hóa đơn đến phần mềm, thiết bị.

Nhiều hộ kinh doanh ngành hàng ăn uống về đêm sợ bị phạt nếu chẳng may trục trặc không xuất hóa đơn kịp thời. Trong ảnh: Tiểu thương buôn bán tại chợ Bến Thành, TP.HCM

Bà Lê Thị Yến, Giám đốc Công ty Tư vấn thuế Hà Nội, cho biết theo đề xuất của Bộ Tài chính tại dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân, hộ kinh doanh sẽ đóng thuế thu nhập cá nhân là 17% trên lợi nhuận. Trong khi đó, thuế giá trị gia tăng sẽ theo phương pháp khấu trừ.

Bà Yến đặt vấn đề với cách tính thuế như vậy thì hộ kinh doanh có phải thực hiện các chế độ kế toán, báo cáo tài chính, có phải nộp báo cáo tài chính hay thực hiện theo chế độ kế toán nào? Bởi hộ kinh doanh sẽ rất khó khăn khi phải lập báo cáo tài chính hoặc thực hiện chế độ hóa đơn chứng từ, kế toán phức tạp. Nếu họ không biết cách thực hiện thì sẽ bị sót chi phí và nộp thuế nhiều hơn.

Nhiều hộ kinh doanh có đơn hàng giá trị không lớn mỗi lần bán

Về cơ chế sổ sách, kế toán đối với hộ kinh doanh, phát biểu tại hội thảo mới đây, bà Nguyễn Thị Thanh Hằng - Trưởng Ban chính sách, thuế quốc tế, Cục Thuế - cho biết đang sửa thông tư 88 của Bộ Tài chính. Quan điểm xây dựng chính sách là đơn giản hóa thủ tục, nhằm tạo thuận lợi cho hộ và cá nhân kinh doanh.

Theo đó thủ tục, cơ chế với hộ kinh doanh sẽ được chia theo quy mô doanh thu. Cụ thể, hộ kinh doanh có doanh thu 200 triệu - 3 tỉ đồng/năm sẽ áp dụng biểu mẫu để kê khai rất đơn giản, chỉ cần sổ sách ghi chép doanh thu và chi phí.

Những hộ kinh doanh bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng mà có doanh thu 1 tỉ đồng/năm thì áp dụng HĐĐT kết nối máy tính tiền như quy định hiện nay. Còn nhóm có doanh thu 200 triệu đến dưới 1 tỉ đồng/năm, chính sách khuyến khích sử dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế. Với hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm, quy định tới đây sẽ theo hướng thực hiện chế độ kế toán như doanh nghiệp siêu nhỏ vì có quy mô tương đương doanh nghiệp siêu nhỏ.

Tiểu thương bán vải tại chợ Tân Định, TP.HCM

Mục tiêu là đảm bảo tính khả thi của chính sách và phù hợp với điều kiện thực tế của người kinh doanh nhỏ.

Còn hơn 3 tháng nữa đến thời điểm bỏ thuế khoán, nên cử tri Tây Ninh kiến nghị Bộ Tài chính phổ biến, giải thích đầy đủ chính sách chuyển từ thuế khoán sang kê khai và mức thuế phải nộp đối với hộ kinh doanh. Đồng thời thời gian thực hiện tính thuế theo doanh thu nên lùi ít nhất 6 tháng, thay vì áp dụng từ 1-1-2026.

Trả lời kiến nghị trên, Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Chính phủ và cấp có thẩm quyền về chính sách miễn, giảm thuế hoặc hỗ trợ kinh phí trực tiếp cho các hộ kinh doanh đăng ký sử dụng HĐĐT từ máy tính tiền.

Nhiều hộ kinh doanh vốn quen với việc nộp thuế khoán sẽ phải chuyển đổi sang phương pháp hoàn toàn mới. Trong ảnh: Tại một hộ kinh doanh ăn uống

Đồng thời Bộ Tài chính đã chỉ đạo Cục Thuế nghiên cứu, đề xuất chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh đơn giản nhất có thể. Nguyên tắc xây dựng chính sách thuế là hộ kinh doanh tự khai, còn cơ quan thuế quản lý rủi ro.

Với HĐĐT, đây là vấn đề mà hộ kinh doanh quan tâm khi chuyển đổi sang tính thuế theo doanh thu, Bộ Tài chính giao Cục Thuế làm việc với các nhà cung cấp giải pháp, đảm bảo các giải pháp phần mềm HĐĐT thật dễ sử dụng với chi phí hợp lý.

Nhiều chuyên gia cho rằng cần cơ chế hỗ trợ cụ thể hơn cho hộ kinh doanh chuyển đổi số.

Nhằm hỗ trợ cộng đồng hộ kinh doanh vượt qua các rào cản về quản trị, công nghệ, mở rộng thị trường và hiện đại hóa hoạt động kinh doanh, báo Tuổi Trẻ phối hợp với Cục Thuế (Bộ Tài chính), Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và Ủy ban Nhân dân TP. HCM, Sở Công Thương TP.HCM triển khai dự án "Cùng hộ kinh doanh lên doanh nghiệp số", với sự đồng hành của các đơn vị về giải pháp tài chính, công nghệ: VIB, KIDO…

Dự án gồm nhiều hoạt động như: hội thảo, tọa đàm, chuyên trang truyền thông, tập huấn, trò chơi, tư vấn, giải thưởng Ngôi sao bán hàng…

Khởi đầu cho chuỗi hoạt động của dự án này, báo Tuổi Trẻ cùng với các đơn vị tổ chức Lễ Công bố dự án "Cùng hộ kinh doanh lên doanh nghiệp số" và Hội thảo "Sắp bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?", diễn ra vào ngày 8-10-2025, từ 08h30 - 11h30, tại Hội trường A, lầu 2, Trường Đại học Sài Gòn, số 273 An Dương Vương, Phường Chợ Quán, TP.HCM.

Dự kiến ông Mai Sơn – Cục Phó Cục Thuế và lãnh đạo Thuế TP.HCM, cùng các cơ quan chức năng, đơn vị cung cấp giải pháp sẽ tham dự Hội thảo và giải đáp thắc cho hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, chương trình Edugame "Lên số - Lên đời" với chủ đề "Kỹ năng bán hàng online chuyên nghiệp" cũng diễn ra cùng ngày, cùng địa điểm, từ 13h00 – 18h00, nhằm mang lại trải nghiệm học hỏi thực tiễn, giúp hộ kinh doanh nâng cao kỹ năng kinh doanh trên nền tảng số.