80 năm nạn đói Ất Dậu - Bài học cho mai sau - Kỳ 3: Người chết đói teo tóp như cành củi khô
Đói! Đói! Đói! Nạn đói năm Ất Dậu 1945 ngày càng lan tràn dữ dội. Làng mạc xác xơ, tiêu điều, u ám. Người dân đói quá, cơ thể khô héo, quắt quéo như cành củi khô. Nhiều người vật vờ đi nơi khác kiếm miếng ăn.
Cụ Nguyễn Văn Tuyền vẫn ứa nước mắt khi nhắc nạn đói 80 năm trước - Ảnh: TÂM LÊ
Đói lả, họ đi không nổi nữa, phải bò lết rồi nằm rũ trên mặt đất và không bao giờ dậy được! Đến những người may mắn còn sống cũng không đủ sức kéo thi thể họ đi vùi lấp...
Những gia đình chết hết vì đói
Trong cuốn
Cảnh người đói phải lê la kiếm miếng ăn ngoài đường ở Thái Bình - Ảnh: VÕ AN NINH
Chết vì đói rồi chết vì... no
Chỉ từ tháng 10-1944 đến tháng 5-1945, khắp các thôn xã vùng quê lúa Thái Bình nạn đói hầu như không chừa một nơi nào.
Cụ Nguyễn Quang Dung, 91 tuổi, ở Thụy Phong, Thái Thụy, còn nhớ: "Không chỉ nông dân chết đói, một số địa chủ cũng chết. Ngày trước họ bán thóc gạo để mua đồ dùng. Đến lúc đói, họ mang đồ đạc đi bán chẳng ai mua, rồi cũng chết".
"Dân mình còn chết vì dịch tả năm 1944, không có thuốc men nên chết rất nhiều. Rồi môi trường sau nạn đói, tử thi chết không ai chôn hoặc chôn sơ sài khiến dịch bệnh lây lan càng nhanh" - cụ Hoàng Đức Bộ, 90 tuổi, thôn Hiên, xã Tây Lương, cho biết khi gặp lại chúng tôi.
Cụ Bộ kể thêm người dân bỏ xóm làng đi xin ăn, kéo nhau về các chợ huyện, về trung tâm thị xã. Nhiều gia đình dắt díu nhau ra Hà Nội hoặc ngược lên vùng núi phía Bắc để tìm cái ăn. Số lượng đi đông nhưng trở về chẳng được bao nhiêu người vì chết đói dọc đường.
"Dân ta còn một lần chết nữa, chết vì bội thực. Chính tôi cũng suýt chết đây. Vụ mùa đầu tiên sau năm đói, ai nấy ăn bao nhiêu bát cơm cũng chưa no. Vị cơm ngọt như mía lùi. Tôi ăn 4-5 bát, định ăn thêm bát nữa may mà có người cản.
Ăn rồi vài phút đau bụng, tức ngực không chịu nổi. Có người mách tôi xuống ao ngâm người dưới nước mấy tiếng mới thoát" - cụ Bộ nghẹn ngào kể ngày tháng đau thương vì đói của đời mình.
Lịch sử Đảng bộ các cấp ở Thái Bình đã ghi nhận con số đau thương:
"Nhiều làng chết đói, từ 50-80% dân số. Làng Sơn Thọ (Thụy Anh) có 1.025 người thì chết đói mất 965 người (79% dân số), làng Thanh Nê (Kiến Xương) có 4.164 người, chết đói 1.854 người"- trích Lịch sử Đảng bộ Thái Bình.
"Nạn đói tháng 3-1945 đã cướp đi của Minh Lăng 1.085 người, trong đó hàng chục gia đình chết không còn một ai" - trích Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Minh Lăng, Vũ Thư (1930-1954).
"Nam Cao chết đói 1.247, trong đó 108 gia đình chết; Nam Đường chết đói 545 người, 50 gia đình chết đói cả nhà; Cao Bạt Lụ chết đói 702 người, 58 gia đình chết đói cả nhà" - trích Lịch sử Đảng bộ xã Nam Cao, Kiến Xương (1945-1988).
"Nạn đói Ất Dậu 1945 đã làm cho 1.800 người chết đói, trong đó 109 hộ không còn một ai" - trích Lịch sử truyền thống Đảng bộ và nhân dân Nam Hà (Tiền Hải), 1993.
"Xã Hoàng Diệu chết 1.280 người. Riêng thôn Sa Cát Công giáo chết gần 500 người" - trích Những tư liệu lịch sử Đảng bộ và nhân dân Hoàng Diệu, thị xã Thái Bình, 1991.
-------------------------------
Quá đói, người dân nhiều tỉnh phải bỏ làng đi xin ăn. Đoàn người đói lả vật vờ về Hà Nội để mong có miếng ăn và được sống nhưng người phải bỏ mạng nhiều vô số.
Kỳ tới: Người sắp chết đói dồn về Hà Nội kiếm miếng ăn
80 năm nạn đói Ất Dậu - Bài học cho mai sau - Kỳ 1: Người con bị cho đi để khỏi chết đói